Foto di Alessio Albi

(Sogno)

Senza sosta piú vicino senza sosta piú in alto
Senza sosta la riva si allontana
Montagne grandi e piccole strette nel loro abbraccio
E un palmo di prato un palmo di mare

Ultime pattuglie di uccelli controllano i passaggi
Ribes luminosi e oscure alghe
Che quasi sfiorando passo
                                                 gettando a poco a poco la zavorra

Ed è tanto invisibile la musica
Felicità sedimentata dentro di me cosí
Che non provo né dolore né gioia ma
Benedetto dai baci che mi sono rimasti ancora addosso
Ancora piú leggero salgo
Irrorato dell’oro celeste di Fra Angelico

E come dentro al buio dell’acqua silenziosa
Passa una figura che colgono soltanto
Le vergini che ameranno
Cosí da un’immagine all’altra di terra trasfigurata
Appare
In profondità dentro il verde dell’aria
Come da tanta amarezza sia riuscito a estrarre un sorriso
E dal giaguaro del sole un uccellino
Che come diacono di sconosciuti luoghi marini
Di culto notte e giorno canta

∗∗∗

Senza sosta piú vicino senza sosta piú in alto
Oltre le passioni oltre gli errori degli uomini
Ancora un po’ ancora un po’
Con tutti i suoni degli amori pronti a esplodere
L’arcipelago celeste:

Ecco Kimmoni!¹Ecco Lighinò!
Il Trienaki! L’Antípnos! L’Alogàris!
La Evlopússa! La Màissa!
Stupore! Odo viola e tutto diviene
Rosa e sulla pelle soltanto piango il fruscio
Dell’aria: di nuovo mi è concesso
Di toccare una terra stupenda castana circondata dal mare
Come quella degli olivi di mia madre quando
Scende la sera e un odore
Di erba bruciata sale ma
Se ne vanno gridando con un po’
Di guscio d’ostrica nel becco i gabbiani

Sulla cima della collina San Simeone
Un po’ piú in alto le barche delle nubi
E ancora piú in alto l’Arcangelo con il suo sguardo profondo tutto perdono.

Odisseas Elitis

(Traduzione di Paola Maria Minucci)

da “Elegie di Oxòpetra”, in “Odisseas Elitis, Elegie”, Crocetti Editore, 1997

¹Parole e nomi inesistenti in greco che racchiudono vaghe risonanze semantiche.

∗∗∗

Τά εἰσόδια τοῦ προθανατισμένου

( Ἐνύπνιον)

Ὁλοένα πιό σιμά ὁλοένα πιό ψηλά
Ὁλοένα οί άχτές ἀπο μακρύνονται
Βουνά μεγάλα μέ βουνά μικρά στήν ἁγκαλιά τους
Καί μιά καλάμη λιβαδάκι μιά καλάμη θάλασσα

Στερνές πουλιῶν περιπολίες ἐλέγχουν τά περάσ ματα
Φωτεινά φραγκοστάφυλα καί σκοτεινές φυκιότρυπες
Ὅπου μόλις ἁγγιχτός περνῶ
                                               ἀποβάλλοντας ἕρματα ἕνα-ἕνα

Κι εἶναι τόσο ή μουσική ἁθέατη
Κατασταλαγμένη εὐδαιμονία μέσα μου ὥστε
Μήτι λύπη κάν εἶτε χαρά νά δοκιμάζω δέν ὑπάρχει ἀλλ’
Εὐλογημένος ἀπό τά φιλιά πού άκόμη ἐπάνω μου ἔμειναν
Κι έλαφρύς πιότερο ἀνεβαίνω
Περιχυμένος κυανό χρυσάφι ἀπό τόν Frα Αngelicο

Κι ὅπως μέσα στά σκοτεινά τοῦ ἁμίλη του νεροῦ
Περνάει μορφή νά τή συλλάβουν μόνον
Οἱ παρΘένες πού μέλλει ν’ ἁγαπήσουν
Ἔτσι ἀπό μιά α’ ἀλλην εἰκόνα γῆς μεταμορψωμένης
Νά φανεῖ γίνεται
Βαθιά μέσα στό πράσινο τοῦ αἰθέρος
Πῶς ἀπό τό πολύ τῆς πἰιφας ἓσωσε νά βγάλω ἕνα χαμόγελο
Κι ἀπ’ τόν ἰαγουάρο τοῦ ἥλιου ἕνα πουλάκι
Πού σάν διάκος ἄγιωστων θαλασσινῶν τόπων
Λαψείας νυχτόημερα νά κελαηδεῖ

∗∗∗

Ὁλοένα πιό σιμά ὁλοένα πιό ψηλά
Πέρ’ ἀπ’ τά πάθη πέρ’ ἀπ’ τά λάθη τῶν ἀνθρώπων
Λίγο άκόμη λἰγο ἀκόμη
Μ’ ὅλους τούς ἤχους τῶν ἐρώτων ἓτοιμους ν’ ἀνακοουστοῦν
Το οὐοανιο ἀρχιπέλαγος:

Νά ἡ Κιμμώνη! Νά τό Λιγινό!
Τό Τριαινάκι! Ὁ Ἀντύπνος! Ὁ Ἀλογάρης!
Ἡ Εὐβλωποῦσα! Ἡ Μάισσα!
Θαμβος! Πού ἀκούω μώβ καί γίνονται ὅλα
Ρόδινα μέ κατάσαρκα τοῦ αἰθέρος τό ὕφασμα
Θροώντας
                  κλαίω· πού ξανα μοῦ ὃίνεται
Νά πατήσω χῶμα ὑπέροχο καστανό τριγυρισμένο Θάλασσα
Ὅπως τῶν έλαιώνων τῆς μητέρας μου καθώς
Τό βραδυ πέφτει Καί μια μυρωόιά
Χόρτου πού καίγεται ἀνεβαίνει ἀλλά
Φεύγουν κρώζοντας μέ λἰγη
Στό ράμφος τους στρειόόφλουντζα οί ἄγριοι γλάροι

Στήν κορυφή τοῦ λόφου ὁ Ἅγιος Συ μεών
Αἰγο πιό πάνω οί βάρκες τῶν νεφῶν
Καί ἀκό μη πιο ψηλά ὁ Ἀρχάγγελος μέ τό βαθύ του βλέμμα ὅλο συχωρεση.

Οδυσσέας Ελύτης

da “Οδυσσέας Ελύτης, Τα ελεγείατης Οξώπετρας”, Ίκαρος, Αθήνα, 1991