Anteprima della morte – Odisseas Elitis

Foto di Alessio Albi

(Sogno)

Senza sosta piú vicino senza sosta piú in alto
Senza sosta la riva si allontana
Montagne grandi e piccole strette nel loro abbraccio
E un palmo di prato un palmo di mare

Ultime pattuglie di uccelli controllano i passaggi
Ribes luminosi e oscure alghe
Che quasi sfiorando passo
                                                 gettando a poco a poco la zavorra

Ed è tanto invisibile la musica
Felicità sedimentata dentro di me cosí
Che non provo né dolore né gioia ma
Benedetto dai baci che mi sono rimasti ancora addosso
Ancora piú leggero salgo
Irrorato dell’oro celeste di Fra Angelico

E come dentro al buio dell’acqua silenziosa
Passa una figura che colgono soltanto
Le vergini che ameranno
Cosí da un’immagine all’altra di terra trasfigurata
Appare
In profondità dentro il verde dell’aria
Come da tanta amarezza sia riuscito a estrarre un sorriso
E dal giaguaro del sole un uccellino
Che come diacono di sconosciuti luoghi marini
Di culto notte e giorno canta

∗∗∗

Senza sosta piú vicino senza sosta piú in alto
Oltre le passioni oltre gli errori degli uomini
Ancora un po’ ancora un po’
Con tutti i suoni degli amori pronti a esplodere
L’arcipelago celeste:

Ecco Kimmoni!¹Ecco Lighinò!
Il Trienaki! L’Antípnos! L’Alogàris!
La Evlopússa! La Màissa!
Stupore! Odo viola e tutto diviene
Rosa e sulla pelle soltanto piango il fruscio
Dell’aria: di nuovo mi è concesso
Di toccare una terra stupenda castana circondata dal mare
Come quella degli olivi di mia madre quando
Scende la sera e un odore
Di erba bruciata sale ma
Se ne vanno gridando con un po’
Di guscio d’ostrica nel becco i gabbiani

Sulla cima della collina San Simeone
Un po’ piú in alto le barche delle nubi
E ancora piú in alto l’Arcangelo con il suo sguardo profondo tutto perdono.

Odisseas Elitis

(Traduzione di Paola Maria Minucci)

da “Elegie di Oxòpetra”, in “Odisseas Elitis, Elegie”, Crocetti Editore, 1997

¹Parole e nomi inesistenti in greco che racchiudono vaghe risonanze semantiche.

∗∗∗

Τά εἰσόδια τοῦ προθανατισμένου

( Ἐνύπνιον)

Ὁλοένα πιό σιμά ὁλοένα πιό ψηλά
Ὁλοένα οί άχτές ἀπο μακρύνονται
Βουνά μεγάλα μέ βουνά μικρά στήν ἁγκαλιά τους
Καί μιά καλάμη λιβαδάκι μιά καλάμη θάλασσα

Στερνές πουλιῶν περιπολίες ἐλέγχουν τά περάσ ματα
Φωτεινά φραγκοστάφυλα καί σκοτεινές φυκιότρυπες
Ὅπου μόλις ἁγγιχτός περνῶ
                                               ἀποβάλλοντας ἕρματα ἕνα-ἕνα

Κι εἶναι τόσο ή μουσική ἁθέατη
Κατασταλαγμένη εὐδαιμονία μέσα μου ὥστε
Μήτι λύπη κάν εἶτε χαρά νά δοκιμάζω δέν ὑπάρχει ἀλλ’
Εὐλογημένος ἀπό τά φιλιά πού άκόμη ἐπάνω μου ἔμειναν
Κι έλαφρύς πιότερο ἀνεβαίνω
Περιχυμένος κυανό χρυσάφι ἀπό τόν Frα Αngelicο

Κι ὅπως μέσα στά σκοτεινά τοῦ ἁμίλη του νεροῦ
Περνάει μορφή νά τή συλλάβουν μόνον
Οἱ παρΘένες πού μέλλει ν’ ἁγαπήσουν
Ἔτσι ἀπό μιά α’ ἀλλην εἰκόνα γῆς μεταμορψωμένης
Νά φανεῖ γίνεται
Βαθιά μέσα στό πράσινο τοῦ αἰθέρος
Πῶς ἀπό τό πολύ τῆς πἰιφας ἓσωσε νά βγάλω ἕνα χαμόγελο
Κι ἀπ’ τόν ἰαγουάρο τοῦ ἥλιου ἕνα πουλάκι
Πού σάν διάκος ἄγιωστων θαλασσινῶν τόπων
Λαψείας νυχτόημερα νά κελαηδεῖ

∗∗∗

Ὁλοένα πιό σιμά ὁλοένα πιό ψηλά
Πέρ’ ἀπ’ τά πάθη πέρ’ ἀπ’ τά λάθη τῶν ἀνθρώπων
Λίγο άκόμη λἰγο ἀκόμη
Μ’ ὅλους τούς ἤχους τῶν ἐρώτων ἓτοιμους ν’ ἀνακοουστοῦν
Το οὐοανιο ἀρχιπέλαγος:

Νά ἡ Κιμμώνη! Νά τό Λιγινό!
Τό Τριαινάκι! Ὁ Ἀντύπνος! Ὁ Ἀλογάρης!
Ἡ Εὐβλωποῦσα! Ἡ Μάισσα!
Θαμβος! Πού ἀκούω μώβ καί γίνονται ὅλα
Ρόδινα μέ κατάσαρκα τοῦ αἰθέρος τό ὕφασμα
Θροώντας
                  κλαίω· πού ξανα μοῦ ὃίνεται
Νά πατήσω χῶμα ὑπέροχο καστανό τριγυρισμένο Θάλασσα
Ὅπως τῶν έλαιώνων τῆς μητέρας μου καθώς
Τό βραδυ πέφτει Καί μια μυρωόιά
Χόρτου πού καίγεται ἀνεβαίνει ἀλλά
Φεύγουν κρώζοντας μέ λἰγη
Στό ράμφος τους στρειόόφλουντζα οί ἄγριοι γλάροι

Στήν κορυφή τοῦ λόφου ὁ Ἅγιος Συ μεών
Αἰγο πιό πάνω οί βάρκες τῶν νεφῶν
Καί ἀκό μη πιο ψηλά ὁ Ἀρχάγγελος μέ τό βαθύ του βλέμμα ὅλο συχωρεση.

Οδυσσέας Ελύτης

da “Οδυσσέας Ελύτης, Τα ελεγείατης Οξώπετρας”, Ίκαρος, Αθήνα, 1991

Come Endimione – Odisseas Elitis

Anne-Louis Girodet de Roussy-Trioson, Le Sommeil d’Endymion, 1791, Musée du Louvre

 

Dolci vallate ha il sonno proprio come
La vita del mondo di sopra. Con chiesette che pascolano vento nel prato
Che senza sosta ruminano fino a diventare dipinti
Cancellandosi l’un l’altra in cadenze plagali. Talvolta
Vanno in giro due o tre lune. Presto però scompaiono
La bellezza là dove rimase immobile perdura come un altro corpo celeste
La materia non ha età. Sa soltanto cambiare. Che si prenda dall’inizio
O dalla fine. Con calma corre avanti il ritorno e tu lo segui con apparente indifferenza
Ma intanto tiri la cima in una baia solitaria del mare Mirtoo
E neppure un albero di olivo è assente
Ah Mare come tutto si rinnova non appena ti svegli!
Da bambini quante carezze e come ci giocavamo i genitori ai cinque sassi!
Guarda quale scompiglio solleva nella calma lo Scirocco del sonno e come la divide in due!
Da una parte mi sveglio e piango per i giocattoli che mi portarono via
E dall’altra dormo
Nel momento in cui Elefterios se ne va e la Ionia si perde
Appena si distingue una collinetta con dolci avvallamenti piena di erba riccia
E di fronte massicci contrafforti
Dove proteggerti da ogni eventualità; mentre esuli api
Ronzano a sciami e una nonna nel pescato della sventura riesce
a tirar fuori dai suoi pochi ori figli e nipoti
Scaricato da un fianco ti rotola e t’ignora il pericolo
Che tu stesso una volta hai voluto ignorare
Questo certamente nelle bugie dell’abito che indossi senza rivoltare la fodera
Là dove le macchie si toccarono con le monete d’oro
Come il profano con il sacro
                                                   È strano
Viviamo in modo così incomprensibile ma ci aggrappiamo a questo
Piccola verde colomba bacio del basilico che ti ho dato sul mio letto
E nei miei scritti tre e quattro venti sgrammaticati
Da disorientare i mari ma
Con intelletto e conoscenza ogni imbarcazione segua la sua rotta
Vacillano i fatti e alla fine cadono anche prima degli uomini
Ma l’oscurità non ha la lanterna antivento
Dove è Mileto dove è Pergamo dove Attalia e dove
Costan Costantino Costantinopoli?
Tra mille sonni solo uno è il risveglio ma per sempre.

Artemide Artemide reggi per me il cane della luna
Morde un cipresso e stanno in ansia gli Eterni
Dorme più profondamente chi è intriso di Storia
Avanti accendila con un fiammifero come fosse alcol
                                                                                                   Solo Poesia è
Quello che rimane. Poesia. Giusta essenziale e retta
Come forse l’hanno immaginata le prime due creature
Giusta nell’asprezza del giardino e infallibile nel tempo.

Odisseas Elitis

(Traduzione di Paola Maria Minucci)

da “A occidente del dolore”, 1995, in “Odisseas Elitis, È presto ancora”, Donzelli Poesia, 2011

***

ΩΣ ΕΝΔΥΜΙΩΝ

Ἁπαλές κοιλάδες ἔχει ὁ ὕπνος ἀκριβῶς ὅπως
Καί ἡ ἐπάνω ζωή. Μ’ ἐκκλησάκια πού βόσκουν σέ χορτάρι ἐμπρός ἀέρα
Πού ὁλοένα μηρυκάζουν ὥοπου νά γίνουν ζαηραφιές
Ἡ μιά τήν ἄλλη σβήνοντας σέ πλάγιον ἦχο. Κάποτε
Περιοδεύουν δύο ἢ τρία φεγγάρια. Γρήγορα ὅμως χάνονται
Ἡ ὀμορφιά κεῖ πού ἀκινήτησε διαρκεῖ σάν ἄλλο οὐράνιο σῶμα
Ἡ ὕλη ἡλικία δέν ἔχει. Μόνον ν’ ἀλλάξει ξέοει. Θές πάρ’ την ἀπό τήν ἀρχή
Θές ἀπ’ τό τέλος. Ήρέμα κυλάει ἐμποός ἡ ἐπιστροφή κι ἐσύ τήν παρακολουθεῖς δῆθεν ἀδιάφορος
Τραβᾶς ὡστόσο τό σχοινί σ’ ὅρμο Μυρτῶον ἔρμο
Δίχως οὔτ’ ἕνα ἐλαιόδεντρο νά σοῦ ἀπουσιάσει
Ἂχ Θάλασσα πάνω πού ξυπνᾶς πῶς ξανακαινουριώινονται ὄλα!
Μικροί πῶς χαїδευτήκαμε καί παίξαμε πεντόβολο τά γονικά μας!
Γιά δές τί σηκωμό οηκώνει μές στ’ ἀτάραχα ὁ Σιρόκος ὁ ὓπνιος· καί πῶς στά δύο τά χωρίζει!
Ἀπό τή μιά μεριά ξυπνῶ καί κλαίω γιά τά πού μοῦ ἐπάρθηκαν ἀθύρματα
Καί ἀπό τήν ἄλλη κοιμοῦμαι
Τή στιγμή πού ὁ Ἐλευθέριος φεύγει καί ἡ Ἰωνία χάνεται
Μόλις πού διακρίνεται λοφίσκος μ’ ἁπαλά κοῖλα γεμάτος σγουρά χλοΐσματα
Κι ἀντικρύ ἀντερείσματα σκληρά
Πού νά φυλάγεσαι ἀπ’ ὅλα τά ἐνδεχόμενα· ἐνῶ πρόσφυγες μέλισσες
Κατά σμήνη βομβοῦν καί μιά γιαγιά μές στ’ ἁλιεύματα τῆς δυστυχίας βρίσκει
Νά βγάλει ἀπό τά λίγα της χρυσαφικά παιδιά κι ἐγγόνια

Ξεφόραιηον κι ἀπ’ τό ἕνα πλάι σέ κυλάει ὁ κίνδυνος καί ἀγνοεῖ
Πού σύ ὁ ἴδιος κάποτε θέλησες νά τόν ἀγνοήσεις
Αὐτά βέβαια στά ψέματιι τοῦ ρούχου πού φορᾶς δίχως τή φόδρα του ν’ ἀναποδογυρίσεις
Κεῖ πού ἀγγιχτήκιινε οἱ μουτζοῦρες μέ τά χρυσά νομίσματα
Ὅπως τά βδελυρά μέ τ’ ἅγια
                                               Παράξενο εἶναι
Πόσο ἀκατανόητα ζοῦμε ἀλλ’ ἀπ’ αὐτό κρεμόμαστε
Χλωρό περιστεράπι τοῦ βασιλικοῦ φιλί πού σοῦ ’δωσα ἐπάνω στό κρεβάτι μου
Καί στά γραφτά μου τρεῖς καί τέσσερις ἀνέμους ἀνορθάγραφους
Νά ζαλιστοῦν τά πέλαγα ὅμως
Γεμάτο νοῦ καί γνώση ν’ ἀκολουθεῖ τό δρόμο του κάθε πλεούμενο
Ταλαντεύονται τα γεγονότα καί στό τέλος πέφτουν πρίν κι ἀπό τούς ἀνθρώπους
Ἀλλά φανό θυέλλης ὁέν ἔχει τό σκοτάδι
Ποῦ ’ναι ἡ Μίλητος ποῦ εἶναι ἡ Πέργαμος ποῦ ἡ Ἀττάλεια καί ποῦ
Ἡ Κωνσταν Κωνσταντινο ντινοπολίς;
Στούς χίλιους ὕπνους ἕνας βγαίνει ὁ ξυηνητός ἀλλά γιά πάντοτε.

Ἄρτεμις Ἄρτεμις κράτα μου τόν σκύλο τῆς σελήνης
Δαγκώνει κυπαρίσσι καί ἀνησυχοῦν οἱ Αἰὼνιοι
Κοιμᾶται πιό βαθιά κεῖνος πού ἔχει περιβραχεῖ ἀπ’ τήν Ἱστορία
Μηρός μ’ ἕνα σπίρω ἂς τήν ἀνάψεις σάν οἰνόπνευμα
                                                                              Ποίηση μόνον εἶναι
Κεῖνο πού ἀπομένει. Ποίηση. Δίκαιη καί οὐσιαοτική κι εὐθεία
Ὅπως μπορεῖ καί νά τή φαντασθῆκαν οἱ πρωτόπλιιστοι
Δίκαιη ατά οτυφά τοῦ κήπου καί στό ρολόι ἀλιίθητεη.

Οδυσσέας Ελύτης

da “Δυτικά της λύπης”, Ίκαρος, Αθήνα, 1995

Tre volte la verità – Odisseas Elitis

Odisseas Elitis

I

Sulle rocce l’uccello tip-tip spostava la verità beccando l’acqua salata plaf-plaf dentro le cavità      Qualcosa qualcosa      Qualcosa deve senz’altro esistere

Ma divenni davvero santo aspettando    Con una barba da monaco che accarezzavo e grattavo     Qualcosa qualcosa    Qualcos’altro   si deve pur trovare

Alla fine mi decisi    E come si trascina a riva una barca    trascinai l’uomo in un luogo così da poterlo vedere dentro

–  E lui chi è? – L’assassino che è passato – E perché tanto trambusto? – Il falco il falco sta arrivando è arrivato – Bene e qui chi decide? – Nessuno Nessuno – Non ho sentito     chi parla?

Ma già venivano meno le parole     Cos’altro dire     Questa la verità.

II

Questa la verità     Quando retrocedono le parole     cos’altro dire apparve     il mare circondato da cipressi come un vecchio casolare

Seduta nell’acqua bassa     una donna di pietra     che si pettinava rimase con la mano sospesa in alto   Lontano due barche a vapore tutto fumo  senza avanzare     E ovunque nelle fonti e tra il rosmarino un confidente pater noster si alzava prima di disperdersi in rugiada

Padre nostro che sei nei cieli     io che ho amato     io che ho tenuto la mia ragazza come un giuramento     io che sono arrivato a prendere per le ali il sole come una farfalla     Padre nostro

Ho vissuto con niente.

III

Ho vissuto con niente     Ma le parole non mi bastavano     Nel vento di una stretta vallata voce solitaria     si scioglieva alle mie orecchie sciù sciù sciù    tirai fuori migliaia di cose     Che manciate di cristalli che canestri di fresche api e che brocche colme dove sentivi il vento prigioniero che ffff fischiava

Qualcosa qualcosa     Qualcosa di demoniaco ma che si coglie come in una rete nelle sembianze dell’Arcangelo     Farneticavo e correvo     Dalla lingua arrivai a imprimere le onde nell’udito

– Ehi voi neri pioppi    gridavo    e voi alberi celesti cosa sapete di me? – Θόη θόη θμός – Cosa? – Άρίηω ἠθύμως    θμός – Non ho sentito cosa? – Θμός θμός ἄδυσος¹

Finché sentii     e mi si prenda pure per pazzo     che di un niente è fatto il Paradiso.

Odisseas Elitis

(Traduzione di Paola Maria Minucci)

da “L’albero di luce e la quattordicesima bellezza, 1971”, in “È presto ancora”, Donzelli Poesia, 2011

∗∗∗

ΤΡΕΙΣ ΦΟΡΕΣ Η ΑΛΗΘΕΙΑ
                         
I

Μετατόπιζε τό ἀγριοπούλι πίτ-πίτ πάνω στούς βράχους τήν ἀλήθεια Μές στίς γοῦβες τ’ ἁρμυρό νερό τλίπ-τλίπ ὅλο τσιμπολογοῦσε     Κάτι κάτι     Κάτι πρέπει ὁπωσδήποτε νά ὑπάρχει

Μά τήν πίστη μου ἅγιασα νά περιμένω     Πέταξα γένι καλογερικό πού ὅλο χάιδευα κι ἔξυνα     Κάτι κάτι     Κάτι ἄλλο να βρεθεῖ

Κάποια φορά τό πῆρ’ ἀπόφαση     Τράβηξα     ἔτσι ὅπως τραβᾶς μιά βάρκα στή στεριά     τόν ἄνθρωπο     ἀπό μέρος πού νά βλέπεις μέσα του

— Ἒποιός εἶναι αὐτός;— Ὁ φονιάς πού πέρασε — Κι ὁ τόσος σαματάς γιατί;—Τό γεράκι τό γεράκι φτάνει ἔφτασε — Καλά καί ποιός ὁρίζει ἐδῶ; — Οὖτις Οὖτις — Δέν ακουσα     ποιός λέει;

Ἀλλά κιόλας λιγόστευαν τά λόγια     Τί νάπεῖς πιά     Τέτοια ἡ  ἀλήθεια.

ΙΙ

Τέτοια ἡ ἀλήθεια     Ὅταν ἀποτραβήχτηκαν τά λόγια     τί νά πεῖς πιά φάνηκε     περιτριγυρισμένο κυπαρίσσια σάν παλιό ὑποστατικό τό πέλαγος

Καθισμένη στά ρηχά     μιά γυναίκα πέτρινη     κεῖ πού χτενίζονταν ἀπόμεινε μέ τό χέρι της ψηλά στόν ἀέρα     Δυό βαπόρια πέρα ταξιδεύανε    ὅλο καπνούς     δίχως νά προχωρᾶνε     Καί παντοῦ στίς βρύσες καί στά δεντρολίβανα κμυστηρευμένο ἕνα πάτερ ἡμῶν πού ἀνέβαινε πρίχοῦ σπάσει σέ δρόσο

Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς     ἐγώ πού ἀγάπησα     ἐγώ πού τήρησα τό κορίτσι μου σάν ὅρκο     πού ’φτασα νά πιάνω τόν ἥλιο ἀπ’ τά φτερά σάν πεταλούδα     Πάτερ ἡμῶν

Μ’ ἕνα τίποτα ἔζησα.

III

Μ’ ἕνα τίποτα ἔζησα     Μονάχα οἱ λέξεις δέ μοῦ ἀρκούσανε     Σ’ ἑνός περάσματος ἀέρα     ξεγνέθοντας ἀπόκοσμη φωνή τ’ αὐτιά μου     φχιά φχιού φχιού    ἐσκαρφίστηκα τά μύρια ὅσα      Τί γυαλόπετρες φοῦχτες τί καλάθια φρέσκες μέλισσες καί σταμνιά φουσκωτά ὅπου ἄκουγες ββββ νά σοῦ βροντάει ὁ αἰχμάλωτος ἀέρας

Κάτι κάτι     Κάτι δαιμονικό μά πού νά πιάνεται σάν σέ δίχτυ στό σχῆμα τοῦ Ἀρχαγγέλου     Παραλαλοῦσα κι ἔτρεχα    Ἔφτασα κι ἀποτύπωνα τά κύματα στήν ἀκοή ἀπ’τή γλώσσα

—Ἒ καβάκια μαύρα     φώναζα     κι  ἐσεῖς γαλάζια δέντρα τί ξέρετε ἀπό μένα; — Θόη θόη θμός — Ἔ; τί; — Ἀρίηω ἠθύμως    θμός — Δέν ἄκουσα τί πράγμα; — Θμός θμός ἄδυσος

Ὥσπου τέλος    ἔνιωσα κι ἂς πά’ νά μ’ ἔλεγαν τρελό    πώς ἀπό ’να τίποτα γίνεται ὁ Παράδεισος.

Οδυσσέας Ελύτης

da “Το φωτόδεντρο και η δέκατη τέταρτη ομορφιά”, (L’albero di luce e la quattordicesima bellezza), Atene, 1971

¹     Neologismi creati da Elitis a imitazione del greco antico.

Monogramma – Odisseas Elitis

Foto di Alessio Albi

Ti piangerò sempre − mi senti −
da solo, in Paradiso
                                                      I

Girerà altrove le linee
Della mano, il Destino, come un manovratore
Per un attimo acconsentirà il Tempo

E come altrimenti, visto che si amano gli uomini.

Il cielo darà forma alle nostre viscere
E l’innocenza colpirà il mondo
Con l’acre nero della morte.

                                                           
 II

Piango il sole e piango gli anni che verranno
Senza di noi e canto gli altri passati
Se veramente sono

Confidenti i corpi e le barche che sbattono dolcemente
Le chitarre che accendono e spengono sotto le acque
I «credimi» e i «non»
Ora nel vento ora nella musica

E le nostre mani, due piccole bestie
Che furtive cercavano di salire l’una sull’altra
Il vaso di brezza negli aperti cortili
E i frammenti di mare che ci seguivano
Fin dietro le siepi e sopra i muri a secco
L’anemone che si depose nella tua mano
E tremò tre volte il viola tre giorni sopra le cascate

Se tutto questo è vero io canto
La trave di legno e l’arazzo quadrato
Alla parete, la Gorgone con i capelli sciolti
Il gatto che ci guardò nel buio
Bambino con la croce vermiglia e l’incenso
Nell’ora che sull’impervia scogliera scende la sera
Piango la veste che sfiorai e fu mio il mondo.

                                                               

III

Così parlo di te e di me

Perché ti amo e nell’amore so
Entrare come Plenilunio
Da ogni parte, per il tuo piccolo piede nelle lenzuola sconfinate
So sfogliare gelsomini − e ho la forza
Sopita, di soffiare e di portarti
Attraverso passaggi luminosi e segreti porticati del mare
Alberi ipnotizzati con ragnatele inargentate

Di te hanno sentito parlare le onde,
Come accarezzi, come baci,
Come sussurri il «cosa» e il «sì»
Tutt’intorno alla gola, alla baia
Sempre noi la luce e l’ombra

Sempre tu la piccola stella e sempre io l’oscuro natante
Sempre tu il porto e io il faro di destra
Il molo bagnato e il bagliore sopra i remi
In alto nella casa con i rampicanti
Le rose intrecciate, l’acqua che si fa fredda
Sempre tu la statua di pietra e sempre io l’ombra che cresce
Tu l’imposta accostata, io il vento che la apre
Perché ti amo e ti amo
Sempre tu la moneta e io l’adorazione che le dà valore:

Tanto la notte, tanto l’urlo nel vento
Tanto la goccia nell’aria, tanto il silenzio
Tutt’intorno il mare despota
L’arcata del cielo con le stelle
Tanto il tuo più piccolo respiro

E ormai non ho altro
Tra le quattro pareti, il soffitto, il pavimento
Se non l’urlo che è tuo e mi colpisce la mia voce
L’odore che è il tuo e s’infuriano gli uomini
Perché non sopportano quel che non hanno
Provato ed è loro straniero, è presto, mi senti
È presto ancora in questo mondo amore mio

Per parlare di te e di me.

                                                             

IV

È presto ancora in questo mondo, mi senti
I mostri non sono stati domati, mi senti
Il mio sangue perduto e l’affilato, mi senti
Coltello
Come ariete corre nei cieli
E delle stelle spezza i rami, mi senti
Sono io, mi senti
Ti amo, mi senti
Ti prendo per mano, ti conduco, ti metto
La bianca veste nuziale di Ofelia, mi senti
Dove mi lasci, dove vai e chi, mi senti

Ti tiene per mano lassù tra i diluvi

Le gigantesche liane e la lava dei vulcani
Verrà giorno, mi senti
Che ci seppelliranno e poi, dopo migliaia di anni, mi senti
Non saremo che pietre lucenti, mi senti
Dove si rifrangerà l’indifferenza, mi senti
Degli uomini
E in migliaia di pezzi ci butterà, mi senti

Nell’acqua ad uno ad uno, mi senti
Conto i miei amari ciottoli, mi senti
E il tempo è una grande chiesa, mi senti
Dove le icone a volte, mi senti
Dei Santi
Piangono lacrime vere, mi senti
Le campane aprono in alto, mi senti
Un profondo valico per lasciarmi passare
Gli angeli aspettano con ceri e salmi funebri
Non me ne andrò via di qui, mi senti
O insieme tutti e due o nessuno, mi senti

Questo fiore della tempesta e, mi senti
Dell’amore
Una volta per sempre lo cogliemmo, mi senti
E non potrà più fiorire, mi senti
Su altri pianeti o stelle, mi senti
Non c’è la terra e neppure il vento
Lo stesso vento che toccammo, mi senti

E non un giardiniere che ci sia riuscito, mi senti

Da inverni e bore simili, mi senti
Spuntare un fiore, solo noi, mi senti
In mezzo al mare
Con la sola volontà dell’amore, mi senti
Alzammo intera tutta un’isola, mi senti
Con grotte, promontori e rupi in fiore
Senti, senti
Chi parla alle acque e chi piange − senti?
Chi cerca l’altro, chi grida − senti?
Sono io che grido e io che piango, mi senti
Ti amo, ti amo, mi senti.

                                                                 

V

Di te ho parlato in tempi lontani
Con esperte nutrici e vecchi partigiani
Perché mai questa tristezza di bestia selvaggia
Sul volto il riverbero d’acqua tremante
E perché mai venirti vicino
Se non voglio l’amore ma il vento
Se dell’alto mare aperto voglio il galoppo

E di te nessuno sapeva niente
Di te né il dittamo né il fungo
Sulle alture di Creta niente
Solo per te Dio accettò di guidarmi la mano

Più vicino, più lontano, con cura su tutto l’arco
Della sponda del volto, i seni, i capelli
Fluttuanti a sinistra sul colle

Il tuo corpo nella posizione del pino solitario
Occhi di fierezza e di trasparenti profondità
Dentro la casa con la vecchia credenza
I gialli merletti e il legno di cipresso
Da solo ad aspettare la tua prima apparizione
In alto nella loggia o dietro sul lastricato del cortile
Con il cavallo del Santo e l’uovo della Resurrezione

Come uscita da un affresco in rovina
Grande quanto ti volle la breve vita
Per contenere nel piccolo cero lo stentoreo bagliore del vulcano
Di te nessuno ha visto né sentito
Niente di te nelle case distrutte o nei deserti
Neppure l’avo sepolto lungo il muro di cinta
Di te neppure la vecchia con tutte le sue erbe

Di te soltanto io, forse, e la musica
che da me scaccio ma sempre più forte ritorna
Di te del tuo seno acerbo di dodicenne
Proteso sul futuro con il rosso cratere
Di te l’odore amaro che come uno spillo
Penetra nel corpo e punge il ricordo
Ed ecco i campi, i colombi, la nostra antica terra.

                                                                   

VI

Ho visto molte cose e la terra più bella appare nella mia mente
Più bella nei vapori dorati
La pietra tagliente, più bello
Il turchino degli istmi e i tetti tra le onde
Più belli i raggi dove passi senza toccare
Invincibile come la Dea di Samotracia sopra le montagne del mare

Così ti ho visto e mi basta:
Il tempo è stato assolto intero
Nel solco che il tuo passaggio lascia
Perché come delfino inesperto la mia anima

Segua giocando con il bianco e l’azzurro!

Vittoria, vittoria dove sono stato vinto
Prima dell’amore e con l’amore
Per la passiflora e la mimosa
Vai, vai anche se mi sono perso

Solo, anche se il sole che tieni in braccio è un neonato
Solo, anche se sono io la patria in lutto
E la parola che ti affidai una foglia di alloro
Solo, il vento forte e solo, il ciottolo
Tutto tondo nello sbattere di palpebre degli oscuri fondali
Il pescatore che tirò su e di nuovo gettò indietro nel tempo il Paradiso!

                                                                       

VII

Nel Paradiso ho disegnato un’isola
A te uguale e una casa sul mare

Con un grande letto e una piccola porta
Ho gettato un’eco nelle acque profonde
Per guardarmi ogni mattina quando mi sveglio

Per vederti a metà passare nell’acqua
E a metà piangerti nel Paradiso.

Odisseas Elitis

(Traduzione di Paola Maria Minucci)

da “È presto ancora”, Donzelli Poesia, 2011

***

Θά πενθῶ πάντα ‑ μʹ ἀκοῦς ‑ γιά σένα,
μόνος, στόν Παράδεισο
I

Θά γυρίσει ἀλλοῦ τίς χαρακιές
Τῆς παλάμης, ἡ Μοίρα, σάν κλειδοῦχος
Μιά στιγμή θά συγκατατεθεῖ ὁ Καιρός

Πῶς ἀλλιῶς, ἀφοῦ ἀγαπιοῦνται οἱ ἄνθρωποι

Θά παραστήσει ὁ οὐρανός τά σωθικά μας
Καί θά χτυπήσει τόν κόσμο ἡ ἀθωότητα
Μέ τό δριμύ τοῦ μαύρου τοῦ θανάτου.

 

ΙΙ

Πενθῶ τόν ἥλιο καί πενθῶ τά χρόνια πού ἔρχονται
Χωρίς ἐμᾶς καί τραγουδῶ τ’ ἄλλα ποῦ πέρασαν
Ἐάν εἶναι ἀλήθεια

Μιλημένα τά σώματα καί οἱ βάρκες πού ἔκρουσαν γλυκά
Οἱ κιθάρες πού ἀναβόσβησαν κάτω ἀπό τά νερά
Τά «πίστεψέ με» καί τά «μή»
Μιά στόν ἀέρα, μιά στή μουσική

Τά δυό μικρά ζῶα, τά χέρια μας
Πού γύρευαν ν’ ἀνέβουνε κρυφά τό ἕνα στό ἄλλο
Ἡ γλάστρα μέ τό δροσαχί στίς ἀνοιχτές αὐλόπορτες
Καί τά κομμάτια οἱ θάλασσες ποῦ ἐρχόντουσαν μαζί
Πάνω ἀπ’ τίς ξερολιθιές, πίσω ἀπ’ τούς φράχτες
Τήν ἀνεμώνα πού κάθισε στό χέρι σου
Κι ἔτρεμε τρεῖς φορές τό μώβ τρεῖς μέρες πάνω ἀπό τούς καταρράχτες

Ἐάν αὐτά εἶναι ἀλήθεια τραγουδῶ
Τό ξύλινο δοκάρι καί τό τετράγωνο φαντό
Στόν τοῖχο, τή Γοργόνα μέ τά ξέπλεκα μαλλιά
Τή γάτα πού μᾶς κοίταξε μέσα στά σκοτεινά
Παιδί μέ τό λιβάνι καί μέ τόν κόκκινο σταυρό
Τήν ὥρα πού βραδιάζει στῶν βράχων τό ἀπλησίαστο
Πενθῶ τό ροῦχο ποῦ ἄγγιξα καί μοῦ ἦρθε ὁ κόσμος.

 

ΙΙΙ

Ἔτσι μιλῶ γιά σένα καί γιά μένα

Ἐπειδή σ’ ἀγαπῶ καί στήν ἀγάπη ξέρω
Νά μπαίνω σάν Πανσέληνος
Ἀπό παντοῦ, γιά τό μικρό τό πόδι σου μές στ’ ἀχανῆ σεντόνια
Νά μαδάω γιασεμιά – κι ἔχω τή δύναμη
Ἀποκοιμισμένη, νά φυσῶ νά σέ πηγαίνω
Μές ἀπό φεγγαρά περάσματα καί κρυφές τῆς θάλασσας στοές
Ὑπνωτισμένα δέντρα μέ ἀράχνες πού ἀσημίζουνε

Ἀκουστά σ’ ἔχουν τά κύματα
Πῶς χαϊδεύεις, πῶς φιλᾶς
Πῶς λές ψιθυριστά τό «τί» καί τό «ἒ»
Τριγύρω στό λαιμό στόν ὃρμο
Πάντα ἐμεῖς τό φῶς κι ἡ σκιά

Πάντα ἐσύ τ’ ἀστεράκι καί πάντα ἐγώ τό σκοτεινό πλεούμενο
Πάντα ἐσύ τό λιμάνι κι ἐγώ τό φανάρι τό δεξιά
Τό βρεγμένο μουράγιο καί ἡ λάμψη ἐπάνω στά κουπιά
Ψηλά στό σπίτι μέ τίς κληματίδες
Τά δετά τριαντάφυλλα, τό νερό πού κρυώνει
Πάντα ἐσύ τό πέτρινο ἄγαλμα καί πάντα ἐγώ ἡ σκιά πού μεγαλώνει
Τό γερτό παντζούρι ἐσύ, ὁ ἀέρας ποῦ τό ἀνοίγει ἐγώ
Ἐπειδή σ’ ἀγαπῶ καί σ’ ἀγαπῶ
Πάντα ἐσύ τό νόμισμα καί ἐγώ ἡ λατρεία πού τό ἐξαργυρώνει:

Τόσο ἡ νύχτα, τόσο ἡ βοή στόν ἄνεμο
Τόσο ἡ στάλα στόν ἀέρα, τόσο ἡ σιγαλιά
Τριγύρω ἡ θάλασσα ἡ δεσποτική
Καμάρα τ’οὐρανοῦ μέ τ’ ἄστρα
Τόσο ἡ ἐλάχιστή σου ἀναπνοή

Πού πιά δέν ἔχω τίποτε ἄλλο
Μές στούς τέσσερις τοίχους, τό ταβάνι, τό πάτωμα
Νά φωνάζω ἀπό σένα καί νά μέ χτυπᾶ ἡ φωνή μου
Νά μυρίζω ἀπό σένα καί ν’ ἀγριεύουν οἱ ἄνθρωποι
Ἐπειδή τό ἀδοκίμαστο καί τό ἀπ’ ἀλλοῦ φερμένο
Δέν τ’ ἀντέχουν οἱ ἄνθρωποι κι εἶναι νωρίς, μ’ ἀκούς
Εἶναι νωρίς ἀκόμη μές στόν κόσμο αὐτόν ἀγάπη μου

Νά μιλῶ γιά σένα καί γιά μένα.

 

ΙV.

Εἶναι νωρίς ἀκόμη μές στόν κόσμο αὐτόν, μ’ ἀκοῦς
Δέν ἔχουν ἐξημερωθεῖ τά τέρατα, μ’ ἀκοῦς
Τό χαμένο μου αἷμα καί τό μυτερό, μ’ ἀκοῦς
Μαχαίρι
Σάν κριάρι ποῦ τρέχει μές στούς οὐρανούς
Καί τῶν ἄστρων τούς κλώνους τσακίζει, μ’ ἀκοῦς
Εἶμ’ ἐγώ, μ’ ἀκοῦς
Σ’ ἀγαπῶ, μ’ ἀκοῦς
Σέ κρατῶ καί σέ πάω καί σοῦ φορῶ
Τό λευκό νυφικό της Ὀφηλίας, μ’ ἀκοῦς
Ποῦ μ’ ἀφήνεις, ποῦ πᾶς καί ποιός, μ’ ἀκοῦς

Σοῦ κρατεῖ τό χέρι πάνω ἀπ’ τούς κατακλυσμούς

Οἱ πελώριες λιάνες καί τῶν ἡφαιστείων οἱ λάβες
Θά’ ρθει μέρα, μ’ ἀκοῦς
Νά μᾶς θάψουν, κι οἱ χιλιάδες ὕστερα χρόνοι, μ’ ἀκοῦς
Λαμπερά θά μᾶς κάνουν πετρώματα, μ’ ἀκοῦς
Νά γυαλίσει ἐπάνω τους ἡ ἀπονιά, μ’ ἀκοῦς
Τῶν ἀνθρώπων
Καί χιλιάδες κομμάτια νά μᾶς ρίξει, μ’ ἀκοῦς

Στά νερά ἕνα ἕνα, μ’ ἀκοῦς
Τά πικρά μου βότσαλα μετρῶ, μ’ ἀκοῦς
Κι εἶναι ὁ χρόνος μιά μεγάλη ἐκκλησία, μ’ ἀκοῦς
Ὅπου κάποτε οἱ φιγοῦρες, μ’ ἀκοῦς
Τῶν Ἁγίων
Βγάζουν δάκρυ ἀληθινό, μ’ ἀκοῦς
Οἱ καμπάνες ἀνοίγουν ἀψηλά, μ’ ἀκοῦς
Ἕνα πέρασμα βαθύ νά περάσω
Περιμένουν οἱ ἄγγελοι μέ κεριά καί νεκρώσιμους ψαλμούς
Πουθενά δέν πάω, μ’ ἀκοῦς
Ἢ κανείς ἢ κι οἱ δύο μαζί, μ’ ἀκοῦς

Τό λουλούδι αὐτό τῆς καταιγίδας καί μ’ ἀκοῦς
Τῆς ἀγάπης
Μιά γιά πάντα τό κόψαμε, μ’ ἀκοῦς
Καί δέν γίνεται ν’ ἀνθίσει ἀλλιῶς, μ’ ἀκοῦς
Σ’ ἄλλη γῆ, σ’ ἄλλο ἀστέρι, μ’ ἀκοῦς
Δέν ὑπάρχει τό χῶμα, δέν ὑπάρχει ὁ ἀέρας
Πού ἀγγίξαμε, ὁ ἴδιος, μ’ ἀκοῦς

Καί κανείς κηπουρός δέν εὐτύχησε σ’ ἄλλους καιρούς

Ἀπό τόσον χειμώνα κι ἀπό τόσους βοριάδες, μ’ ἀκοῦς
Νά τινάξει λουλούδι, μόνο ἐμεῖς, μ’ ἀκοῦς
Μές στή μέση της θάλασσας
Ἀπό μόνο τό θέλημα τῆς ἀγάπης, μ’ ἀκοῦς
Ἀνεβάσαμε ὁλόκληρο νησί, μ’ ἀκοῦς
Μέ σπηλιές καί μέ κάβους κι ἀνθισμένους γκρεμούς
Ἄκου, ἄκου
Ποιός μιλεῖ στά νερά καί ποιός κλαίει ‑ ἀκοῦς;
Ποιός γυρεύει τόν ἄλλο, ποιός φωνάζει ‑ ἀκοῦς;
Εἷμ’ ἐγώ πού φωνάζω κι εἶμ’ ἐγώ πού κλαίω, μ’ ἀκοῦς
Σ’ ἀγαπῶ, σ’ ἀγαπῶ, μ’ ἀκοῦς.

 

V.

Γιά σένα ἔχω μιλήσει σέ καιρούς παλιούς
Μέ σοφές παραμάνες καί μ’ ἀντάρτες ἀπόμαχους
Ἀπό τί νά ’ναι πού ἔχεις τή θλίψη τοῦ ἀγριμιοῦ
Τήν ἀνταύγεια στό πρόσωπο τοῦ νεροῦ τοῦ τρεμάμενου
Καί γιατί, λέει, νά μέλλει κοντά σου νά ’ρθῶ
Πού δέν θέλω ἀγάπη ἀλλά θέλω τόν ἄνεμο
Ἀλλά θέλω τῆς ξέσκεπης ὄρθιας θάλασσας τόν καλπασμό

Καί γιά σένα κανείς δέν εἶχε ἀκούσει
Γιά σένα οὔτε τό δίκταμο οὔτε τό μανιτάρι
Στά μέρη τ’ ἀψηλά τῆς Κρήτης τίποτα
Γιά σένα μόνο δέχτηκε ὁ Θεός νά μοῦ ὁδηγεῖ τό χέρι

Πιό δῶ, πιό κεῖ, προσεχτικά σ’ ὅλο τό γύρο
Τοῦ γιαλοῦ τοῦ προσώπου, τούς κόλπους, τά μαλλιά
Στό λόφο κυματίζοντας ἀριστερά

Τό σῶμα σου στή στάση τοῦ πεύκου τοῦ μοναχικοῦ
Μάτια τῆς περηφάνιας καί τοῦ διάφανου
Βυθοῦ, μέσα στό σπίτι μέ τό σκρίνιο τό παλιό
Τίς κίτρινες νταντέλες καί τό κυπαρισσόξυλο
Μόνος νά περιμένω ποῦ θά πρωτοφανεῖς
Ψηλά στό δῶμα ἢ πίσω στίς πλάκες τῆς αὐλῆς
Μέ τ’ ἄλογο τοῦ Ἁγίου καί τό αὐγό τῆς Ἀνάστασης

Σάν ἀπό μιά τοιχογραφία καταστραμμένη
Μεγάλη ὅσο σέ θέλησε ἡ μικρή ζωή
Νά χωρᾶς στό κεράκι τή στεντόρεια λάμψη τήν ἡφαιστειακή
Πού κανείς νά μήν ἔχει δεῖ καί ἀκούσει
Τίποτα μές στίς ἐρημιές τά ἐρειπωμένα σπίτια
Οὔτε ὁ θαμμένος πρόγονος ἄκρη ἄκρη στόν αὐλόγυρο
Γιά σένα, οὔτε ἡ γερόντισσα μ’ ὅλα της τά βοτάνια

Γιά σένα μόνο ἐγώ, μπορεῖ, καί ἡ μουσική
Πού διώχνω μέσα μου ἀλλ’ αὐτή γυρίζει δυνατότερη
Γιά σένα τό ἀσχημάτιστο στῆθος τῶν δώδεκα χρονῶ
Τό στραμμένο στό μέλλον μέ τόν κρατήρα κόκκινο
Γιά σένα σάν καρφίτσα ἡ μυρωδιά ἡ πικρή
Πού βρίσκει μές στό σῶμα καί πού τρυπάει τή θύμηση
Καί νά τό χῶμα, νά τά περιστέρια, νά ἡ ἀρχαία μας γῆ.

 

VI.

Ἔχω δεῖ πολλά καί ἡ γῆ μές ἀπ’ τό νοῦ μου φαίνεται ὡραιότερη
Ὡραιότερη μές στούς χρυσούς ἀτμούς
Ἡ πέτρα ἡ κοφτερή, ὡραιότερη
Τά μπλάβα τῶν ἰσθμῶν καί οἱ στέγες μές στά κύματα
Ὡραιότερες οἱ ἀχτίδες ὅπου δίχως νά πατεῖς περνᾶς
Ἀήττητη ὅπως ἡ Θεά τῆς Σαμοθράκης πάνω ἀπό τά βουνά τῆς θάλασσας

Ἔτσι σ’ ἔχω κοιτάξει πού μοῦ ἀρκεῖ
Νά ’χει ὁ χρόνος ὅλος ἀθωωθεῖ
Μές στό αὐλάκι πού τό πέρασμά σου ἀφήνει
Σάν δελφίνι πρωτόπειρο ν’ ἀκολουθεῖ

Καί νά παίζει μέ τ’ ἄσπρο καί τό κυανό ἡ ψυχή μου!

Νίκη, νίκη ὅπου ἔχω νικηθεῖ
Πρίν ἀπό τήν ἀγάπη καί μαζί
Γιά τή ρολογιά καί τό γκιούλ μπιρσίμι
Πήγαινε, πήγαινε καί ἂς ἔχω ἐγώ χαθεῖ

Μόνος καί ἂς εἶναι ὁ ἥλιος πού κρατεῖς ἕνα παιδί νεογέννητο
Μόνος, καί ἂς εἶμ’ ἐγώ ἡ πατρίδα πού πενθεῖ
Ἂς εἶναι ὁ λόγος πού ἔστειλα νά σού κρατεῖ δαφνόφυλλο

Μόνος, ὁ ἀέρας δυνατός καί μόνος τ’ ὁλοστρόγγυλο
Βότσαλο στό βλεφάρισμα τοῦ σκοτεινοῦ βυθοῦ
Ὁ ψαράς πού ἀνέβασε κι ἔριξε πάλι πίσω στούς καιρούς τόν Παράδεισο!

 

VII.

Στόν Παράδεισο ἔχω σημαδέψει ἕνα νησί
Ἀπαράλλαχτο ἐσύ κι ἕνα σπίτι στή θάλασσα

Μέ κρεβάτι μεγάλο καί πόρτα μικρή
Ἔχω ρίξει μές στ’ ἄπατα μιάν ἠχώ
Νά κοιτάζομαι κάθε πρωί πού ξυπνῶ

Νά σέ βλέπω μισή νά περνᾶς στό νερό
καί μισή νά σέ κλαίω μές στόν Παράδεισο.

Ὀδυσσέας Ἐλύτης

“Το Μονόγραμμα”, Ίκαρος, Αθήνα, 1972

Elena – Odisseas Elitis

Léon Spilliaert, Plage et marine bleue, 1937

 

Con la prima goccia di pioggia fu uccisa l’estate
Si bagnarono le parole che avevano dato lo splendore alle stelle
Tutte le parole che avevano Te come unica meta!
Dove stenderemo le nostre mani ora che il tempo ci ignora
Dove poseremo i nostri occhi ora che le linee lontane naufragarono nelle nuvole
Ora che le tue palpebre si chiusero sui nostri paesaggi
E come fossimo invasi dalla nebbia
Siamo soli soli accerchiati dalle tue immagini morte.

Con la fronte ai vetri vegliamo il nuovo dolore¹
Non è la morte che ci vincerà se ci sei Tu
Se altrove c’è un vento che ti viva intera
Che ti vesta da vicino come la nostra speranza ti veste da lontano
Se altrove c’è
Una pianura verde oltre il tuo sorriso fino al sole
Che confidente gli dice che ci incontreremo ancora
No non è con la morte che ci confronteremo
Ma con la più lieve goccia di pioggia autunnale
Una sensazione confusa
L’odore della terra bagnata nelle nostre anime che sempre più si allontanano

E se la tua mano non è nelle nostre mani
E se il nostro sangue non è nelle vene dei tuoi sogni
La luce nel cielo immacolato
E la musica invisibile dentro di noi oh! melanconica
Viandante di quanto ancora ci lega al mondo
È il vento umido l’ora autunnale la separazione
Il gomito che amaro si appoggia sulla memoria
Che esce quando la notte ci separa dalla luce
Dietro al quadrato della finestra che si affaccia sul dolore
Che non vede nulla
Perché è già diventata musica invisibile fiamma nel caminetto rintocco del grande orologio sulla parete
Perché è già diventata
Poesia verso dopo verso suono col ritmo della pioggia lacrime e parole
Parole non come le altre ma che hanno ancora Te come unica meta!

Odisseas Elitis

(Traduzione di Paola Maria Minucci)

da “Orientamenti”, 1940, in “Odisseas Elitis, È presto ancora”, Donzelli Poesia, 2011

¹«Con la fronte ai vetri vegliamo il nostro dolore» riecheggia il verso di Paul Éluard: «Le front aux vitres comme font les veilleurs de chagrin» (in «L’amour la poésie», 1929), testo molto amato da Elitis per sua diretta e ripetuta dichiarazione. Nella traduzione di Franco Fortini il verso è: «La fronte ai vetri come chi veglia in pena» (P. Éluard, Poesie, a cura di F. Fortini, Einaudi, Torino 1990, p. 79).

***

ΕΑΕΝΗ

Μέ τήν πρώτη σταγόνα τῆς βροχῆς σϰοτώηϰε τό ϰαλοϰηίρι
Μουσϰέψανε τά λόγια πού εἴχανει γεννήσει ἀστρυφεγγιές
Ὅλα τά λόγια πού εἴχανε μοναδιϰό τους προορισμύν Ἐσιένα!
Κατά ποῦ θ’ἁπλώσουμε τά χέρισι μας τώρα πού δέ μᾶς λογαριάζει πιά ὁ ϰαιρός
Κατά ποῦ θ’ ἀφήσουμε τά μάτια μσς τώρα πού οἱ μαϰρινές γραμμές ναυάγησαν στά σύννεφα
Τώρα πού ϰλείσανε τα βλέφαρά σου ἀπάνω στα τοπία μας
Κι εἴμαστε —σάν νά πέρασε μέσα μας ᾑ ὁμίχλη—
Μόνοι ὁλομόναχοι τριγυρισμένοι ἀπ’ τίς νεϰρές εἰϰόνες σου.

Μέ τό μέτωπο στό τζάμι ἀγριηινυῦμε τήν ϰαινούρια ὀδύνη
Δέν εἶναι ὁ θάνατος πού θά μᾶς μίξει ϰάτω μιά πού Ἐσύ ὑπάρχεις
Μιά πού ὑπάρχει ἀλλυῦ ἕνας ἄνεμος γιά νά σέ ζήσει ὁλάϰερη
Νά σέ ντύσει ἀπό ϰοντά ὅπως σέ ντύνει ἀπό μαϰριά ἡ ἐλπίδα μας
Μιά πού ὑπάρχει ἀλλοῦ
Καταράσινη πιδιάδα πέρ ἀπό τό γέλιο σου ὣς τόν ἥλιο
Λέγοντάς του ἐμπωηυαϰά πώς θά ξανασυναντηθυῦμε πάλι
Ὄχι δήν εἶναι ὁ θάνατος πού θ’ ἀντιμετωπίσουμε
Παρά μιά τόση δά σιαγόνα φθινυπωρινῆς βροχῆς
Ἕνα θολό συναίσθημα
Ἡ μυριοδιά τοῦ νοτισμένου χώματος μές στίς ψυχές μας πού ὅσα πᾶν ϰι ἀπομαϰρύνονται

Κι ἂν δεῖν εἶναιτό χέρι σου στό χέρι μας
Κι ἂν δέν εἶναι τό αἷμα μείς στίς φλέβες τῶν ὀνείρων σου
Τό φῶς στόν ἄσπιλιο οὐρανό
Κι ἡ μουσιϰή ἀθήατη μέσα μας ὤ! μελαγχολιϰή
Διαβάτισσα ὅσων μᾶς ϰρατᾶν στόν ϰόσμο ἀϰόμα
Εἶναι ὁ ὑγρός ἀέρας ἡ ὥρα τοῦ φθινοπώρου ὁ χωρισμός
Τό πιϰρό στήηριγμα τοῦ ἀγϰώνα στήν ἀνάμνηση
Πού βγαίνει ὅταν ἡ νύχτα ϰάει νά μᾶς χωρίσῃ ἀπό τό φῶς
Πίσω ἀπό τό τετράγωνο παράθυρο πού βλέπει πρός τή θλίψη
Πού δέ βλέπει τίποτε
Γιατί ἔγινε ϰιύλας μουσιϰή ἀθέατη φλόγα στό τζάϰι χτύπημα τοῦ μεγάλου ρολογιοῦ στόν τοῖχο
Γιατί ἔγινε ϰιόλαας
Ποίημα στίχος μ’ ἄλλον στίχο ἀχός παράλληλος μέ τή βροχή δάϰρυα ϰαί λόγια
Λόγια ὄχι σάν τ’ ἄλλα μά ϰι αὐτά μ’ ἕνα μοναδιϰό τους προορισμόνε: Ἐσιένα!

Οδυσσέας Ελύτης

da “Οδυσσέας Ελύτης, Προσανατολισμοί”, Atene, 1940