Foto di Alessio Albi

V

Di te ho parlato in tempi remoti
Con balie sagge e partigiani a riposo
Com’è che hai la tristezza della belva
Nel volto il riflesso dell’acqua che trema
E perché è destino che io venga accanto a te
Io che non voglio amore voglio il vento
Voglio il mare aperto in piedi galoppante

E di te nessuno aveva udito
Di te né il dittamo né il fungo
Niente nelle terre alte di Creta
Solo per te Dio volle guidare la mia mano

Più in qua, più in là, ben cauta tutto attorno
Alla riva del volto, i seni, i capelli
Svolazzanti sul colle alla sinistra

Il tuo corpo nella posa del pino solitario
Occhi di orgoglio e di abisso trasparente
Dentro la casa con la credenza vecchia
I merletti gialli e il legno di cipresso
Io solo ad aspettare la tua prima epifania
Nella loggetta in alto o dietro sulle pietre del cortile
Col cavallo del Santo e l’uovo della Risurrezione

Come uscita da un affresco diruto
Grande quanto ti volle questa piccola vita
Facendo entrare nella candela la stentorea luce vulcanica

Talché nessuno abbia visto o sentito
Nulla nella desolazione le case in rovina
Neanche l’avo sepolto al bordo del muro di cinta
Di te neanche la vecchia con le sue erbe magiche

Di te soltanto io, forse anche la musica
Che scaccio dentro di me ma torna più potente
Di te il seno acerbo dei dodici anni
Rivolto al futuro con il cratere rosso
Di te come uno spillo il profumo amaro
Che entra nel corpo e buca la memoria
Ed ecco il suolo, le colombe, ecco la nostra terra antica.

Odisseas Elitis

(Traduzione di Filippomaria Pontani)

da “Monogramma”, 1972, in “Odisseas Elitis, Poesie”, Crocetti Editore, 2021

∗∗∗

V

Γιά σένα ἔχω μιλήσει σέ καιρούς παλιούς
Μέ σοφές παραμάνες καί μ’ ἀντάρτες ἀπόμαχους
Ἀπό τί νά ’ναι πού ἔχεις τή θλίψη τοῦ ἀγριμιοῦ
Τήν ἀνταύγεια στό πρόσωπο τοῦ νεροῦ τοῦ τρεμάμενου
Καί γιατί, λέει, νά μέλλει κοντά σου νά ’ρθῶ
Πού δέν θέλω ἀγάπη ἀλλά θέλω τόν ἄνεμο
Ἀλλά θέλω τῆς ξέσκεπης ὄρθιας θάλασσας τόν καλπασμό

Καί γιά σένα κανείς δέν εἶχε ἀκούσει
Γιά σένα οὔτε τό δίκταμο οὔτε τό μανιτάρι
Στά μέρη τ’ ἀψηλά τῆς Κρήτης τίποτα
Γιά σένα μόνο δέχτηκε ὁ Θεός νά μοῦ ὁδηγεῖ τό χέρι

Πιό δῶ, πιό κεῖ, προσεχτικά σ’ ὅλο τό γύρο
Τοῦ γιαλοῦ τοῦ προσώπου, τούς κόλπους, τά μαλλιά
Στό λόφο κυματίζοντας ἀριστερά

Τό σῶμα σου στή στάση τοῦ πεύκου τοῦ μοναχικοῦ
Μάτια τῆς περηφάνιας καί τοῦ διάφανου
Βυθοῦ, μέσα στό σπίτι μέ τό σκρίνιο τό παλιό
Τίς κίτρινες νταντέλες καί τό κυπαρισσόξυλο
Μόνος νά περιμένω ποῦ θά πρωτοφανεῖς
Ψηλά στό δῶμα ἢ πίσω στίς πλάκες τῆς αὐλῆς
Μέ τ’ ἄλογο τοῦ Ἁγίου καί τό αὐγό τῆς Ἀνάστασης

Σάν ἀπό μιά τοιχογραφία καταστραμμένη
Μεγάλη ὅσο σέ θέλησε ἡ μικρή ζωή
Νά χωρᾶς στό κεράκι τή στεντόρεια λάμψη τήν ἡφαιστειακή
Πού κανείς νά μήν ἔχει δεῖ καί ἀκούσει
Τίποτα μές στίς ἐρημιές τά ἐρειπωμένα σπίτια
Οὔτε ὁ θαμμένος πρόγονος ἄκρη ἄκρη στόν αὐλόγυρο
Γιά σένα, οὔτε ἡ γερόντισσα μ’ ὅλα της τά βοτάνια

Γιά σένα μόνο ἐγώ, μπορεῖ, καί ἡ μουσική
Πού διώχνω μέσα μου ἀλλ’ αὐτή γυρίζει δυνατότερη
Γιά σένα τό ἀσχημάτιστο στῆθος τῶν δώδεκα χρονῶ
Τό στραμμένο στό μέλλον μέ τόν κρατήρα κόκκινο
Γιά σένα σάν καρφίτσα ἡ μυρωδιά ἡ πικρή
Πού βρίσκει μές στό σῶμα καί πού τρυπάει τή θύμηση
Καί νά τό χῶμα, νά τά περιστέρια, νά ἡ ἀρχαία μας γῆ.

Ὀδυσσέας Ἐλύτης

da “Το Μονόγραμμα”, Ίκαρος, Αθήνα, 1972