Ghiorgos Seferis

Dovunque viaggio la Grecia apre ferite.

Sul Pelio, tra i castagni, la camicia del Centauro
scivolava tra le foglie per avvolgersi al mio corpo
mentre salivo il pendìo e il mare mi seguiva
salendo anch’esso come il mercurio del termometro
finché trovammo le sorgenti montane.
A Santorini, toccando isole che sprofondavano
sentendo suonare uno zufolo tra le pomici
m’inchiodò la mano alla frisata
una freccia scoccata all’improvviso
dai confini di una giovinezza tramontata.
A Micene sollevai grandi massi e i tesori degli Atridi
e mi coricai con essi nell’albergo “La Bella Elena di Menelao”;
dileguarono solo all’alba quando parlò Cassandra
con un gallo appeso al collo nero.
A Spetses, a Poros e a Mìkonos
mi hanno tormentato le barcarole.

Cosa vogliono tutti questi che dicono
di trovarsi a Atene o al Pireo?
Uno viene da Salamina e chiede all’altro se non “venga da Omonia”.
“No, vengo da Sìndagma”, risponde compiaciuto,
“ho incontrato Ghiannis e mi ha offerto un gelato”.
Intanto la Grecia viaggia
non sappiamo niente, non sappiamo di essere tutti marittimi senza imbarco,
non conosciamo l’amarezza del porto quando tutte le navi sono in viaggio;
e deridiamo quelli che la provano.

Gente strana, che dice di trovarsi in Attica e non è da nessuna parte;
comprano confetti per sposarsi
hanno in mano “lozioni per capelli”, si fanno fotografare,
l’uomo che oggi ho visto seduto su un fondale di colombi e fiori
lasciava che la mano del vecchio fotografo gli spianasse le rughe
lasciategli sul volto
da tutti i volatili del cielo.

Intanto la Grecia viaggia, viaggia sempre
e se “vediamo il mare Egeo fiorire di cadaveri”
sono di quelli che vollero raggiungere a nuoto la grande nave,
quelli stanchi di attendere le navi che non salpano,
l’ELSA, la SAMOTRACE, l’AMBÀCICO.
Fischiano le navi ora che al Pireo fa sera
fischiano sempre, fischiano, ma non si muove un argano
nessuna catena bagnata brilla nell’ultima luce del tramonto,
il capitano se ne sta pietrificato nel suo bianco e oro.

Ovunque viaggio la Grecia apre ferite;
cortine di monti, arcipelaghi, graniti nudi…
La nave che viaggia si chiama AG ONIA 937.

Ghiorgos Seferis

Sulla M/n “Aulis”, aspettando che salpi. Estate 1936

(Traduzione di Nicola Crocetti)

da “Quaderno di esercizi (1928-1937)”, in “Ghiorgos Seferis, Le poesie”, Crocetti Editore, 2020

L’edizione di riferimento è: G.S. Ποιήματα, ed. G.P. Savvidis, Atene, 1972.

∗∗∗

ΜΕ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΤΟΥ Γ. Σ.

Ὅπου ϰαί νά ταξιδέψω ἡ Ἑλλάδα μέ πληγώνει.

Στό Πήλιο μέσα στίς ϰαστανιές τό πουϰάμισο τοῦ Κενταύρου
γλιστροῦσε μέσα στά φύλλα γιά νά τυλιχτεῖ στό ϰορμί μου
ϰαθώς ἀνέβαινα τήν ἀνηφόρα ϰι’ ἡ θάλασσα μ’ ἀϰολουθοῦσε
ἀνεβαίνοντας ϰι’ αὐτή σάν τόν ὑδράργυρο θερμομέτρου
ὣς πού νά βροῦμε τά νερά τοῦ βουνοῦ.
Στή Σαντορίνη ἀγγίζοντας νησιά πού βουλιάζαν
ἀϰούγοντας νά παίζει ἕνα σουραύλι ϰάπου στίς ἀλαφρόπετρες
μοῦ ϰάρφωσε τό χέρι στήν ϰουπαστή
μιά σαΐτα τιναγμένη ξαφνιϰά
ἀπό τά πέρατα μιᾶς νιότης βασιλεμένης.
Στίς Μυϰῆνες σήϰωσα τίς μεγάλες πέτρες ϰαί τούς θησαυρούς τῶν Ἀτρειδῶν
ϰαί πλάγιασα μαζί τους στό ξενοδοχεῖο τῆς «Ὡραίας Ἑλένης τοῦ Μενελάου» ·
χάθηϰαν μόνο τήν αὐγή πού λάλησε ἡ Κασσάντρα
μ’ ἕναν ϰόϰορα ϰρεμασμένο στό μαῦρο λαιμό της.
Στίς Σπέτσες στόν Πόρο ϰαί στή Μύϰονο
μέ χτίϰιασαν οἱ βαρϰαρόλες.

Τί θέλουν ὅλοι αὐτοί πού λένε
πώς βρίσϰουνται στήν Ἀθήνα ἢ στόν Πειραιᾶ;
Ὁ ἕνας ἔρχεται ἀπό τή Σαλαμίνα ϰαί ρωτάει τόν ἄλλο μήπως «ἔρχεται ἐξ Ὁ μονοίας»
« Ὄ χι ἔρχομαι ἑϰ Συντάγματος» ἀπαντᾶ ϰι’ εἶν’ εὐχαριστημένος
«βρήϰα τό Γιάννη ϰαί μέ ϰέρασε ἕνα παγωτό».
Στό μεταξύ ἡ Ἑλλάδα ταξιδεύει
δέν ξέρουμε τίποτε δέν ξέρουμε πώς εἴμαστε ξέμπαρϰοι ὅλοι ἑμεῖς
δέν ξέρουμε τήν πίϰρα τοῦ λιμανιοῦ σάν ταξιδεύουν ὅλα τά ϰαράβια·
περιγελᾶμε ἐϰείνους πού τή νιώθουν.

Παράξενος ϰόσμος πού λέει πώς βρίσϰεται στήν Ἀττιϰή ϰαί δέ βρίσϰεται πουθενά·
ἀγοράζουν ϰουφέτα γιά νά παντρευτοῦνε
ϰρατοῦν «σωσίτριχα» φωτογραφίζουνται
ὁ ἄνθρωπος πού εἴόα σήμερα ϰαθισμένος α’ ἕνα φόντο μέ πιτσούνιοι ϰαί μέ λουλούδια
δέχουνταν τό χέρι τοῦ γέρο φωτογράφου νά τοῦ στρώνει τίς ρυτίδες
πού εἴχαν ἀφήσει στό πρόσωπά του
ὅλα τά πετεινά τ’ οὐρανοῦ.

Στό μεταξύ ἡ Ἑλλάδα ταξιδεύει ὁλοένα ταξιδεύει
ϰι’ ἂν «ὁρῶμεν ἀνθοῦν πέλαγος Αἰγαῖον νεϰροῖς»
εἶναι ἐϰεῖνοι πού θέλησαν νά πιάσουν τό μεγάλα ϰαράβι μέ τό ϰολύμπι
ἐϰεῖνοι πού βαρέθηϰαν νά περιμένουν τά ϰαράβια πού δέν μποροῦν νά ϰινήσουν
τήν ΕΛΣΗ τή ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ τόν ΑΜΒΡΑΚΙΚΟ.
Σφυρίζουν τά ϰαράβιοι τώρα πού βραόιάζει στόν Πειραιᾶ
σφυρίζουν ὁλοένα σφυρίζουν μά δέν ϰουνιέται ϰανένας ἀργάτης
ϰαμμιά ἁλυσίδα δέν ἔλαμψε βρεμένη στό στερνό φῶς πού βασιλεύει
ὁ ϰαπετάνιος μένει μαρμαρωμένος μές στ’ ἄσπρα ϰαί στά χρυσά.

Ὅπου ϰαί νά ταξιδέψω ἡ Ἑλλάδα μέ πληγώνει·
παραπετάσματα βουνῶν ἀρχιπέλαγα γυμνοί γρανίτες.
Τό ϰαράβι πού ταξιδεύει τό λένε ΑΓ ΩΝΙΑ 937.

Γιώργος Σεφέρης

Ἀ/π Αὐλίς, περιμένοντας νά ξεϰινήσει.

Καλοϰαιρι 1936

da “Τετράδιο γυμνασμάτων 1928-1937, 1940