Filippo Palizzi, Fanciulla sulla roccia a Sorrento, 1871

Hai un sapore di tempesta sulle labbra − Ma dove vagavi
Tutto il giorno nel duro sogno della pietra e del mare
Vento da aquile ha spogliato i colli
Ha spogliato fino all’osso il tuo desiderio
E le pupille dei tuoi occhi hanno accolto il segnale della Chimera
Rigando di schiuma il ricordo!
Dov’è la consueta erta del breve settembre
Nella rossa terra dove giocavi guardando in basso
I profondi faveti delle altre fanciulle
Gli angoli dove le tue compagne lasciavano bracciate di rosmarino

− Ma dove vagavi
Tutta la notte nel duro sogno della pietra e del mare
Ti dicevo di contare nell’acqua spoglia i suoi giorni luminosi
Di goderti supina l’alba delle cose
O anche di vagare per gialle vallate
Con un trifoglio di luce al petto eroina di giambo.

Hai un sapore di tempesta sulle labbra
E una veste rossa come il sangue
In profondo dentro l’oro dell’estate
E nel profumo dei giacinti − Ma dove vagavi

Scendendo verso rive e baie con i ciottoli
Là c’era un’erba marina fredda salmastra
Ma più giù un sentimento umano che sanguinava
E aprivi con stupore le braccia dicendo il suo nome
Salendo leggera sino alla trasparenza del fondo
Dove risplendeva la tua stella marina.

Ascolta, la parola è la saggezza degli ultimi
E il tempo scultore impetuoso degli uomini
E il sole lo sovrasta belva di speranza
E tu più vicina a lui stringi un amore
Con un amaro sapore di tempesta sulle labbra.

Non puoi contare azzurra sino all’osso su altra estate
Perché cambino corso i fiumi
E ti riportino indietro alla loro madre
Per baciare ancora altri ciliegi
O per andartene a cavallo del maestrale.

Avvinta alle rocce senza ieri né domani
Nei pericoli delle rocce con la raffica della tempesta
Darai l’addio al tuo enigma.

Odisseas Elitis

(Traduzione di Paola Maria Minucci)

da “Orientamenti”, 1940, in “Odisseas Elitis, È presto ancora”, Donzelli Poesia, 2011

***

Η Μαρίνα των βράχων

Ἔχεις μιά γεύση τριϰυμίας στα χείλη —Μα ποῦ γύριζες
Ὁλημερίς τή σϰληρή ρέμβη της πέτρας ϰαί τῆς θάλασσας
Ἀετοφόρος ἄνεμος γύμνωσε τούς λόφους
Γύμνωσε τήν ἐπιθυμία σου ῶς τό ϰόϰαλο
Κι οἱ ϰόρες τῶν ματιῶν σου πήρανε τή σϰυτάλη τῆς Χίμαιρας
Ριγώνοντας μ’ ἀφρό τή θύμηση!
Ποῦ εἶναι ἡ γνώριμη ἀνηφορια τοῦ μιϰροῦ Σεπτεμβρίου
Στό ϰοϰϰινόχωμα ὅπου ἔπαιζες θωρώντας πρός τα ϰάτω
Τούς βαθιούς ϰυαμῶνες τῶν ἄλλων ϰοριτσιῶν
Τίς γωνιές ὅπου οἱ φίλες σου ἄφηναν ἀγϰαλιές τά διοσμαρίνια

—Μα ποῦ γύριζες
Ὁλονυχτίς τή σϰληρή ρέμβη τῆς πέτρας ϰαί τῆς θάλασσας
Σοῦ ’λεγα νά μετρᾶς μές στό γδυτό νερό τίς φωτεινές του μέρες
Ἀνάσϰελη νά χαίρεσαι τήν αὐγή τῶν πραγμάτων
Ἢ πάλι να γυρνάς ϰίτρινους ϰάμπους
Μ’ ἕνα τριφύλλι φῶς στό στῆθος σου ἡρωίδα ἰάμβου.

Ἔχεις μιά γεύση τριϰυμίας στά χείλη
Κι ἕνα φόρεμα ϰόϰϰινο σάν τό αἷμα
Βαθιά μές στό χρυσάφι τοῦ ϰαλοϰαιριοῦ
Καί τ’ ἄρωμα τῶν γυαϰίνθων —Μα ποῦ γύριζες

Κατεβαίνοντας πρός τούς γιαλούς τούς ϰόλπους μέ τά βότσαλα
Ἦταν ἐϰεῖ ἕνα ϰρύο ἀρμυρό θαλασσόχορτο
Μά πιό βαθια ἕνα ἀνθρώπινο αἴσθημα πού μάτωνε
Κι ἄνοιγες μ’ ἔϰπληξη τα χέρια σου λέγοντας τ’ ὄνομά του
Ἀνεβαίνοντας ἀνάλαφρα ὣς τή διαύγεια τῶν βυθῶν
Ὅπου σελάγιζε ὁ διϰός σου ὁ ἀστερίας.

Ἄϰουσε, ὁ λόγος εἶναι τῶν στερνῶν ἡ φρόηση
Κι ὁ χρόνος γλύπτης τῶν ἀνθρώπων παράφορος
Κι ὁ ἥλιος στέϰεται ἀπό πάνω του θηρίο ἐλπίδας
Κι ἐσύ πιό ϰοντά του σφίγγεις ἕναν ἔρωτα
Ἔχοντας μιά πιϰρή γεύση τριϰυμίας στα χείλη.

Δέν εἶναι γιά νά λογαριάζεις γαλανή ὥς τό ϰόϰαλο ἄλλο ϰαλοϰαίρι
Γιά ν’ ἀλλάξουνε ρέμα τά ποτάμια
Καί νά σέ πᾶνε πίσω στή μητέρα τους
Γιά νά ξαναφιλήσεις ἄλλες ϰερασιές
Ἢ γιά νά πᾶς ϰαβάλα στόν μαΐστρο.

Στυλωμένη στούς βράχους δίχως χτές ϰαί αὔριο
Στούς ϰινδύνους τῶν βράχων μέ τή χτενισια τῆς θύελλας
Θ’ ἀποχαιρετήσεις τό αἴνιγμά σου.

Οδυσσέας Ελύτης

da “Οδυσσέας Ελύτης, Προσανατολισμοί”, Atene, 1940