Nikos Kazantzakis

Sole, mia grande stella orientale, dagli occhi colmi di lacrime,
il mondo intero è oscurato, la vita è in preda alla vertigine,
e tu scendi giù da tua madre, nella casetta tra le onde.
E lei ti attende trepida, ritta sulla soglia,
in mano ha un lume per farti luce e vino da offrirti:
«Figlio, la tavola è apparecchiata, ti si rallegri il cuore;
figlio, quaranta pani per te, quaranta brocche di vino,
quaranta fanciulle annegate ti fanno da lanterne;
figlio, un letto di rose è pronto con cuscini di viole;
notti e notti ho penato per te, mio figlio, mio tesoro!»
Ma il Sole nero si incollerì e prese a calci il tavolo,
i pani si dispersero tra le onde, il vino tinse di rosso il mare,
le fanciulle dai capelli verdi sprofondarono tra le alghe come murene.
E la terra si spense, il mare si oscurò, la carne si dissolse,
il corpo divenne spirito lieve, lo spirito divenne vento,
e il vento si agitò sospirando, e nel grande silenzio
sordo, l’estremo grido della terra risuonò disperato,
senza gola né bocca, senza voce il lamento del Sole:
«Madre, mangia pure se hai fame, bevi tranquilla il vino,
madre, le tue ossa pesanti stendi sopra il letto di rose;
non voglio più bere vino, madre, né più toccare pane;
stasera ho visto il mio amato svanire come un pensiero.»

Nikos Kazantzakis

(Traduzione di Nicola Crocetti)

da Odissea, 1938: libro XXIV, vv. 1397-1418

da “Poeti greci del Novecento”, “I Meridiani” Mondadori, 2010

∗∗∗

(ΕΠΙΛΟΓΟΣ)

Ἣλιε, μεγάλε ἀνατολίτη μου, τά μάτια σου βουρϰόσαν
ϰι ὅλος ὁ ϰόσμος πιά σϰοτείνιασε ϰι ὅλη ἡ ζωή ζαλίστη
ϰαί ϰατεβαίνεις στῆς μανούλας σου το ϰυματοχαμώι.
Κ’ ἡ μάνα σου πού ἀραθύμησε πά στό ϰατώφλι ἐστάΘη,
ϰρατάει χλωρή λαμπάδα φέγγει σου, ϰρατάει ϰρασί ϰερνᾶ σε:
– Γιέ μου, ϰαί τάβλα σοῦ ‘στρωσα νά φᾶς ϰαί νά ϰαλοϰαρδίσεις·
γιέ μου, σαράντα φουρνοϰάρβελα, ϰρασί σαράντα στάμνες,
σαράντα ϰοπελιές πού πνίγηϰαν λαμπάδες νά σοῦ φέγγουν·
γιέ μου, ϰαί ρόδα ϰλίνη σοῦ ‘στρωσα ϰαί γιούλια προσϰεφάλια·
νύχτες ϰαί νύχτες σέ λαχτάρισα, γιόϰα μου ϰαναϰάρη!
Μά ὁ μάβρος ἣλιος μας ξαγριέφτηϰε, δίνει ϰλωτσιά στήν τάβλα,
σϰόρπίσαν τά ψωμιά στά ϰύματα ϰ’ ἡ θάλασα ϰρασόΒη
ϰ’οἱ πρασινομαλοῦσες βούλιαξαν σά σμέρνες μέσ’ στά φύϰια.
Ἔσβησε ἡ γῆς, θαμπόθη ἡ θάλασα, ξεπαραλῦσα οἱ σάρϰες,
τό σῶμα πνέμα ἀνάριο γίνηϰε, τό πνέμα ἐγίνη ἀγέρας,
ϰι ὁ ἀγέρας σάλεψε, ἀναστέναξε ϰαί στήν ϰουφή μεγάλη
σιγή, τή λιόστερνη ϰραβγή τῆς Γῆς, γριϰήθη ἀπελπισμένο,
χωρίς λαιμό ϰαί στόμα ϰαί φωνή, τό γηλιομοιρολόι:
– Μάνα, ϰι ἂν ἒχεις δεῖπνο γέψου το, ϰρασί ξεφάντοσέ το,
μάνα, ϰι ἂν ἒχεις στρῶμα ξάπλοσε τά χοντροϰόϰαλά σου·
δέ θέλω, μάνα, πιά ϰρασί νά πιῶ, μήτε ψωμί ν’ ἀγγίξω·
ἀπόψε βίγλισα τόν ἀγαπό σά στοχασμό νά σβήνει.

Νίϰος Καζαντζάϰης

da “Ὀόύσβια”, 1938: Ω, 1397-1418