Ghiannis Ritsos

Ah, sì, invecchiano anche le statue e le poesie.
Molti avevano preso parte a quella storia –
uomini, animali, bambini, fiumi, alberi,
ragazzi e ragazze con motociclette, due papere bianche,
il matto silenzioso con una cicca e una galletta;
ed era un mezzogiorno estivo d’oro e sventolavano
le piume della gallina sgozzata luccicando in aria,
e la zia Evanghelìa in cucina puliva le bamie,
e una grossa farfalla si posò sulla saliera.
Nessuno, proprio nessuno allora sapeva
che il transitorio passa nel mito. Alla stazione del treno
venne a sedersi su una panchina una vecchia vestita di nero
che teneva sul grembiule un cesto d’uova come se fosse
l’unica cosa che aveva al mondo. Si addormentò lì.
Qualcuno di passaggio le rubò il cesto. E cadde la notte.
Ah, sì, invecchiano anche le statue e le poesie e i ricordi degli eroi.

Ghiannis Ritsos

Karlòvasi, 23.VII.87

(Traduzione di Nicola Crocetti)

da “I negativi del silenzio”, 1987, in “Molto tardi nella notte”, Crocetti Editore, 2020

∗∗∗

Γηρατειά

Ἄναί, γερνᾶνε ϰαί τ’ ἀγάλματα ϰαί τά ποιήματα.
Πολλοί εἶχαν πάρει μέρος στήν ἱστορία ἐϰείνη –
ἄνθρωποι, ζῶα, παιδιά, ποτάμια, δέντρα,
ἀγόρια ϰαί ϰορίτσια μέ μοτοσιϰλὲτες, δυό ἄσπρες πάπιες,
ὁ σιωπηλός τρελός μ’ ἕνα άποτσίγαρο ϰι ἕνα παξιμάόι·
ϰι ἦταν τότε ἕνα χρυσό θερινό μεσημέρι ϰι ἀνεμίζαν
τά πούπουλα σφαγμένης ϰότας λάμποντας στόν ἀέρα,
ϰι ἡ θεία Εὐαγγελία στήν ϰουζίνα ϰαθάριζε μπάμιες,
ϰαί μιά μεγάλη πεταλούδα ϰάθησε στήν ἁλατιέρα.
Κανένας, μά ϰανένας δέν ἤξερε τότε
πώς τό παροδιϰό περνάει στό μύθο. Στό σταθμό τοῦ τραίνου
ἦρθε ϰαί ϰάθησε σ’ ἕνα παγϰάϰι μιά γερόντισσα μαυροφορούσα
ϰρατώντας στήν ποόιά της ἕνα ϰαλάθι αὐγά σά νά ’ταν
τό μόνο πράγμα πού ’χε στόν ϰόσμο. Ἐϰεῖ ἁποϰοιμήθη.
Κάποιος περαστιϰός τῆς πῆρε τό ϰαλάθι. Κι ἔπεσε ἡ νύχτα.
Ἄ, ναί, γερνᾶνε ϰαί τ’ ἀγάλματα ϰαί τά ποιήματα ϰι οἱ μνῆμες τῶν ἡρώων.

Γιάννης Ρίτσος

Καρλόβασι, 22.VII.87

da “Τά άρνητιϰα τñς σιωπñς”, 1987, in “Ἀργά, πολύ ἀργά μέσα στή νύχτα”, Κέδρος, 1991

Ferdinando Scianna, Amsterdam, 1990

Ci sono versi – a volte intere poesie  –
che neanch’io so cosa voglion dire. Quello che non so
mi trattiene ancora. E tu hai ragione a chiedere. Ma non  chiedermelo.
Ti ho detto che non so.                                        
                                           Due luci parallele
dallo stesso centro. Il rumore dell’acqua
che cade, d’inverno, dalla grondaia colma
o il rumore di una goccia che cade
da una rosa nel giardino annaffiato
lentamente, lentamente, una sera primaverile
come il singhiozzo di un uccello. Non so
cosa vuol dire questo rumore; e tuttavia l’accetto.
Le cose che so te le spiego. Non lo dimentico.
Ma anche queste cose aggiungono qualcosa alla nostra vita. La guardavo
mentre dormiva, il ginocchio piegato sotto il lenzuolo –
Non era solo l’amore. Questo angolo
era il crinale della tenerezza, e il profumo
del lenzuolo, di pulito e di primavera completavano
quell’inspiegabile che ho tentato, ancora inutilmente, di spiegarti.

Ghiannis Ritsos

(Traduzione di Nicola Crocetti)

da “Esercizi”, 1950- 1960, in “Poesie III”, 1964

da “Poeti greci del Novecento”, “I Meridiani” Mondadori, 2010

∗∗∗

Ἀναγϰαία ἐξήγηση

Eἶναι ὁρισμένοι στίχοι – ϰάποτε ὁλόϰληρα ποιήματα –
πού μήτε ἐγώ δέν ξέρω τί σημαίνουν. Αὐτό πού δέν ξέρω
ἀϰόμή μέ ϰρατάει. Κι ἐσύ ἔχεις δίϰιο νά ρωτᾶς. Mή ηέ ρωτᾶς.
Δέν ξέρω σοῦ λέω.
                                Δυό παράλληλα φῶτα
ἀπ’ τόἴδιο ϰέντρο. Ὁ ἦχος τοῦ νεροῦ
πού πέφτει, το χειμώνα, ᾶπ’ το ξεχειλισμἐνο λούχι
ἢ ὁ ἦχος μιᾶς σταγόνας ϰαθώς πἐφτει
ἀπό ’να τριαντάφυλλο στον ποτισμένο ϰῆπο
ἀργά ἀργά ἕνα ἀνοιξιάτιϰο ἀπόβραδο
σαν το λυγμό ἑνός πουλιοῦ. Δέν ξέρω
τί σημαίνει αὐτός ὁ ἦχος· ὡστόσο ἐγώ τόν παραδέχομαι.
Τ’ ἄλλα πού ξἐρω σ’ τά ἐξηγῶ. Δέν τό ἀμελῶ.
Ὃμως ϰι αὐτά προσθἐτουν στή ζωή μας. Κοιτοῦσα,
ὅπως ϰοιμότανε, τό γόνατό της νά γωνιάζει τό σεντόνι –
Δέν ἦταν μόνο ὁ ἔρωτας. Αύτή ήῆ γωνία
ἦταν ῆ ϰορυφογραμμή τᾑς τρυφερότητας, ϰαι τό ἄρωμα
τοῦ σεντονιοῦ, τῆς πάστρας ϰαί τῆς ἄνοιξης συμπλήρωνα
ἐϰεῖνο τό ἀνεξήγητο πού ζήτησα, ἄσϰοπα ϰαί πάλι, νά σ’ τό ἐξηγήσω.

Γιάννης Ρίτσος

da “Ἀσϰήσεις, 1950-1960”, in Ποιήματα 1931-1960, τόμ. Γ’, 1964