Ghiannis Ritsos

Grande e possente, ti dicono, figlio d’un Dio, e con tanti maestri in sovrappiù: –
il vecchio Lino, figlio d’Apollo, che gl’insegna a leggere e a scrivere; Èurito
l’arte dell’arco; Eumolpo, figlio di Filammone,
la lira e il canto; e, cosa più importante, il figlio d’Ermete, Arpàlico,
le cui terribili, folte sopracciglia occupavano metà della sua fronte,
gl’insegnò a dovere l’arte degli Argivi: – lo sgambetto; – con quella
si conquista praticamente tutto, nel pugilato, nella lotta, perfino nelle Lettere.
Quanto a noialtri, figli di mortali, senza maestri, con la sola nostra volontà,
con perseveranza e discernimento e sacrifici siamo diventati quello che siamo. Non ci sentiamo affatto
inferiori, non abbassiamo gli occhi. Nostre uniche pergamene
tre parole: Makrònissos, Ghiaros e Leros. E se maldestri dovessero sembrarvi un giorno i nostri versi, ricordate solo che furono scritti
sotto il naso delle guardie, la baionetta puntata sempre alle costole.
Né servono giustificazioni – prendeteli nudi come sono, – l’austero Tucidide vi dirà più del prezioso Senofonte.

Ghiannis Ritsos

(Traduzione di Nicola Crocetti)

da “Ripetizioni”, in “Pietre Ripetizioni Sbarre”, Crocetti Editore, 2020

∗∗∗

Ο Ηρακλής κι εμείς

Μεγάλος και τρανός, σου λένε, τέκνο Θεού, κι ένα σωρό δασκάλοι από πάνω: —
ο γερο-Λίνος, γιος του Απόλλωνα, ναν του μαθαίνει γράμματα· ο Εύρυτος
την τέχνη του τοξότη· ο Εύμολπος, γιος του Φιλάμμωνα,
τραγούδι και λύρα· και, το πιο σπουδαίο απ’ όλα, ο γιος του Ερμή, ο Αρπάλυκος,
που τα παχιά, τα τρομερά του φρύδια πιάναν το μισό του κούτελο,
του ’μαθε για καλά την τέχνη των Αργείων: — την τρικλοποδιά· — με τούτην
κερδίζονται τα πιο πολλά, στην πυγμαχία, στην πάλη, και στα Γράμματα ακόμα.
Όμως εμείς, τέκνα θνητών, δίχως δασκάλους, με δικιά μας μόνο θέληση
μ’ επιμονή κι επιλογή και βάσανα, γίναμε αυτό που γίναμε. Καθόλου
δε νιώθουμε πιο κάτου, μήτε χαμηλώνουμε τα μάτια. Μόνες
περγαμηνές μας: τρεις λέξεις: Μακρόνησος, Γυάρος και Λέρος. Κι αν αδέξιοι
μια μέρα σάς φανούν οι στίχοι μας, θυμηθείτε μονάχα πως γραφτήκαν
κάτω απ’ τη μύτη των φρουρών, και με τη λόγχη πάντα στο πλευρό μας.
Κι ούτε χρειάζονται δικαιολογίες, —πάρτε τους γυμνούς, έτσι όπως είναι,—
πιότερα ο Θουκυδίδης ο στεγνός θα σας πει απ’ τον περίτεχνο τον Ξενοφώντα.

Γιάννης Ρίτσος

Λέρος, 23.III.68

da “Πέτρες Eπαναλήψεις Kιγχλίδωμα” © Ery Ritsou, 1970