Salonicco, giorni del 1969 d.C. – Manolis Anaghnostakis

Immagine dal web

 

In via Egitto – prima laterale sulla destra –
Ora si erge l’edificio della Banca del Commercio
Agenzie turistiche e uffici di emigrazione
E i ragazzini non possono piú giocare da quanti veicoli passano
Del resto i bambini sono cresciuti, è passato quel tempo che conoscevate
Adesso ormai non ridono piú, non mormorano segreti, non si confidano,
Quelli che sono sopravvissuti, s’intende, perché da allora sono sopraggiunte gravi malattie
Inondazioni, voragini, terremoti, soldati armati fino ai denti:
Ricordano le parole del padre: tu conoscerai giorni migliori
Non ha importanza in fin dei conti se non li hanno conosciuti, loro ripetono la lezione ai propri figli
Sperando sempre che un giorno si fermi la catena
Forse con i figli dei loro figli o con i figli dei figli dei loro figli.
Per il momento, nella vecchia strada che dicevamo, si erge la Banca del Commercio
– io commercio, tu commerci, egli commercia –
Agenzie turistiche e uffici di emigrazione
– noi emigriamo, voi emigrate, essi emigrano –
Dovunque viaggio la Grecia m’accora, diceva il Poeta
La Grecia con le belle isole, i begli uffici, le belle chiese

La Grecia dei Greci.

Manolis Anaghnostakis

(Traduzione di Filippomaria Pontani)

(da Il bersaglio, 1970)

da “Antologia della poesia greca contemporanea”, Crocetti Editore, 2004

∗∗∗

Θεσσαλονίϰη, μέρες τοῦ 1969 μ.Χ.

Στήν ὁδό Αἰγύπτου – πρώτη πάροδος δεξιά –
Τώρα ὑψώνεται τό μέγαρο τῆς Τράπεζας Συναλλαγῶν
Τουριστιϰά γραφεῖα ϰαί πραϰτορεῖα μεταναστεύσεως.
Καί τά παιδάϰια δέν μποροῦνε πιά νά παίξουνε ἀπό
τά τόσα τροχοφόρα πού περνοῦνε.
Ἄλλωστε τά παιδιά μεγάλωσαν, ὁ ϰαιρός ἐϰεῖνος πέρασε πού ξέρατε
Τώρα πι δέ γελοῦν, δέν ψιθυρίζουν μυστιϰά, δέν ἐμπιστεύονται,
Ὅσα ἐπιζήσαν, ἐννοεῖται, γιατί ᾔρθανε βαριές ἀρρώστιες ἀπό τότε
Πλημμύρες, ϰαταποντισμοί, σεισμοί, θωραϰισμένοι στρατιῶτες,˙
Θυμοῦνται τά λόγια τοῦ πατέρα: ἐσύ θ γνωρίσεις ϰαλύτερες μέρες
Δέν ἔχει σημασία τελιϰ ἂν δέν τίς γνώρισαν, λένε τό μάθημα
οἱ ἴδιοι στά παιδιά τους
Ἐλπίζοντας πάντοτε πώς ϰάποτε θά σταματήσει ἡ ἁλυσίδα
Ἴσως στά παιδιά τῶν παιδιῶν τους ἣ στά παιδι τῶν παιδιῶν
τῶν παιδιῶν τους.
Πρός τό παρόν, στόν παλιό δρόμο πού λέγαμε, ὑψώνεται
ἡ Τράπεζα Συναλλαγῶν
– ἐγώ συναλλάσσομαι, ἐσύ συναλλάσσεσαι, αὐτός συναλλάσσεται –
Τουριστιϰά γραφεῖα ϰαί πραϰτορεῖα μεταναστεύσεως
– ἐμεῖς μεταναστεύουμε, ἐσεῖς μεταναστεύετε, αὐτοί μεταναστεύουν –
Ὅπου ϰαί νά ταξιδέψω ἡ Ἑλλάδα μέ πληγώνει, ἔλεγε ϰι ὁ Ποιητής
Ἡ Ἑλλάδα μέ τά ὡραῖα νησιά, τά ὡραῖα γραφεῖα,
τίς ὡραῖες ἐϰϰλησιές

Ἡ Ἑλλάς τῶν Ἑλλήνων.

Μανόλης Ἀναγνωστάκης

da “ Ὁ Στόχος”, 1970

Epilogo – Manolis Anaghnostakis

Foto di Hengki Koentjoro

 

Questi versi saranno forse gli ultimi
Gli ultimi degli ultimi che saranno scritti
Perché i poeti futuri non sono piú in vita
Quelli che potevano parlare sono tutti morti giovani
Le loro tristi canzoni sono diventate uccelli
In qualche altro cielo dove brilla un sole straniero
Sono diventate fiumi selvaggi e corrono verso il mare
E le loro acque non puoi distinguerle
Nelle loro canzoni tristi è sbocciato un loto
Nel cui succo piú giovani rinasceremo.

Manolis Anaghnostakis

(Traduzione di Filippomaria Pontani)

(da Stagioni 3, 1951)

da “Antologia della poesia greca contemporanea”, Crocetti Editore, 2004

∗∗∗

Ἐπίλσγος

Οἱ στίχοι αὐτοί μπορεῖ ϰαί νά ῾ναι οἱ τελευταῖοι
Οἱ τελευταῖοι στούς τελευταίους πού θά γραφτοῦν
Γιατί οἱ μελλούμενοι ποιητές δέ ζοῦνε πιά
Αὐτοί πού θά μιλούσανε πεθάναν ὅλοι νέοι
Τά θλιβερά τραγούδια τους γενήϰανε πουλιά
Σέ ϰάποιον ἄλλον οὐρανό πού λάμπει ξένος ἥλιος
Γενῆϰαν ἄγριοι ποταμοί ϰαί τρέχουνε στή θάλασσα
Kαί τά νερά τους δέν μπορεῖς νά ξεχωρίσεις
Στά θλιβερά τραγούδια τους φύτρωσε ἕνας λωτός
Nά γεννηθοῦμε στό χυμό του ἐμεῖς πιό νέοι.

Μανόλης Ἀναγνωστάκης

da “ Ἐποχές 3”, 1951, in “Τα Ποιήματα (1941 – 1956)”, Αθήνα, ιδιωτ. έκδοση, 1956

L’amore è la paura… – Manolis Anaghnostakis

Foto di Vivian Maier

 

L’amore è la paura che ci unisce agli altri.
Quando hanno soggiogato i nostri giorni e li hanno appesi come lacrime
Quando insieme a loro sono morte pietosamente deturpate
Le nostre ultime forme di sentimenti infantili
Cosa trattiene la mano che gli uomini porgono?
Sa stringere con la forza là dove la ragione ci fuorvia
Quando il tempo s’è fermato e il ricordo è stato sradicato
Come un’assurda affettazione al di là di ogni senso?
(E loro tornano indietro un giorno senza una ruga nel cervello
Trovano le loro mogli e i loro figli cresciuti
Vanno nei negozietti e nei caffè del quartiere
Leggono ogni mattina l’epos della quotidianità).
Moriamo forse per gli altri o perché cosí vinciamo la vita
O perché cosí sputiamo a uno a uno sui simulacri da nulla
E per un attimo nella loro mente asciutta passa un raggio di sole
Qualcosa come un pallido ricordo di una preistoria animale.
Vengono giorni in cui non sai piú su cosa contare
Storie d’amore e imprese finanziarie
Non trovi specchi per gridare il tuo nome
Semplici propositi di vita garantiscono un’attualità
Tedio, nostalgie, sogni, contratti, raggiri
E se penso è perché l’abitudine è piú accessibile del rimorso.

Ma chi verrà a trattenere l’impeto della burrasca che scende?
Chi conterà le gocce a una a una prima che muoiano al suolo
Prima che si confondano con il fango come le voci dei poeti?
Mendicanti di un’altra vita disertori dell’Attimo
Cercano una notte inaccessibile i loro sogni putridi.
Perché il nostro silenzio è l’esitazione tra la vita e la morte.

Manolis Anaghnostakis

(Traduzione di Filippomaria Pontani)

(da Stagioni 3, 1951)

daAntologia della poesia greca contemporanea”, Crocetti Editore, 2004

∗∗∗

Ἡ ἀγάπη εἶναι ὁ φόβος…

Ἡ ἀγάπη εἶναι ὁ φόβος πού μᾶς ἑνώνει μέ τούς ἄλλους
Ὅταν ὑπόταξαν τίς μέρες μας ϰαί τίς ϰρεμάσανε σά δάϰρυα
Ὅταν μαζί τους πεθάνανε σέ μίαν οἰϰτρή παραμόρφωση
Τά τελευταῖα μας σχήματα τῶν παιδιϰῶν αἰσθημάτων
Καί τί ϰρατᾷ τάχα τό χέρι πού οἱ ἄνθρωποι δίνουν;
Ξέρει νά σφίγγει γερά ἐϰεῖ πού ὁ λογισμός μας ξεγελᾷ
Τήν ὥρα πού ὁ χρόνος σταμάτησε ϰαί ἡ μνήμη ξεριζώθηϰε
Σά μίαν ἐϰζήτηση παράλογη πέρα ἀπό ϰάθε νόημα;
(ϰι αὐτοί γυρίζουν πίσω μιά μέρα χωρίς στό μυαλό μία ρυτίδα
βρίσϰουνε τίς γυναῖϰες τους ϰαί τά παιδιά τους μεγάλωσαν
πηγαίνουνε στά μιϰρομάγαζα ϰαί στά ϰαφενεῖα τῆς συνοιϰίας
διαβάζουνε ϰάθε πρωί τήν ἐποποιία τῆς ϰαθημερινότητας.)
Πεθαίνουμε τάχα γιά τούς ἄλλους ἢ γιατί ἔτσι νιϰοῦμε τή ζωή
Ἢ γιατί ἔτσι φτύνουμε ἕνα-ἕνα τά τιποτένια ὁμοιώματα
Καί μία στιγμή στό στεγνωμένο νοῦ τους περνᾷ μίαν ἡλιαχτίδα
Κάτι σά μιά θαμπή ἀνάμνηση μιᾶς ζωιϰῆς προϊστορίας.
Φτάνουμε μέρες πού δέν ἔχεις πιά τί νά λογαριάσεις
Συμβάντα ἐρωτιϰά ϰαί χρηματιστηριαϰές ἐπιχειρήσεις
Δέ βρίσϰεις ϰαθρέφτες νά φωνάξεις τ᾿ ὄνομά σου
Ἁπλές προθέσεις ζωῆς διασφαλίζουν μίαν ἐπιϰαιρότητα
Ἀνία, πόθοι, ὄνειρα, συναλλαγές, ἐξαπατήσεις
Κι ἂν σϰέφτομαι εἶναι γιατί ἡ συνήθεια εἶναι πιό προσιτή ἀπό τήν τύψη.

Μά ποιός θά ῾ρθεῖ νά ϰρατήσει τήν ὁρμή μιᾶς μπόρας πού πέφτει;
Ποιός θά μετρήσει μιά μιά τίς σταγόνες πρίν σβήσουν στό χῶμα
Πρίν γίνουν ἕνα μέ τή λάσπη σάν τίς φωνές τῶν ποιητῶν;
Ἐπαῖτες μιᾶς ἄλλης ζωῆς τῆς Στιγμῆς λιποτάχτες
Ζητοῦνε μιά νύχτα ἀπρόσιτη τά σάπια τους ὄνειρα.
Γιατί ἡ σιωπή μας εἶναι ὁ δισταγμός γιά τή ζωή ϰαί τό θάνατο.

Μανόλης Ἀναγνωστάκης

da “ Ἐποχές 3”, 1951, in “Τα Ποιήματα (1941 – 1956)”, Αθήνα, ιδιωτ. έκδοση, 1956