Che mare orfano… – Michalis Ganàs

Foto di Sergio Larrain

 

Che mare orfano, bambino mio,
che varicella di alberi,
spifferi di porte che la pioggia riempie,
un braccio di lontana memoria
che chiude le finestre
e l’amore eremita nelle cave,
chino su una vena di lacrime.
Crescere così
e all’improvviso tutto che si piega da una parte,
alghe le tue sere che il mare porta via,
vetrine di sentimenti e pezzi di ricambio della mente
che vanno in frantumi.
Credimi se vuoi se vuoi dimentica le mie parole.
Prendi il poco verde,
             la poca peluria delle foglie,
ma torna in questo luogo

            perché non si perdano i segreti del giorno.

Michalis Ganàs

(Traduzione di Paola Maria Minucci)

da “La Grecia, sai…”, Donzelli Poesia, 2004

∗∗∗

Τραγούδι

Νά σ’ ἔχω δίπλα μου, νά σ’ ἀνασαίνω
σά δημητριαϰό Ἰούλη μήνα,
νά ’σαι ϰοντά μου θημωνιά, πουλί
ἔϰπληξη ϰαθημερινή, ἔτσι πού ἀνεβαίνεις
ἀπό τά μπάζα τῆς φωνῆς σου
στό λυγμό.

Τραγούδι μου
ϰι ἐσύ μανάβη τῆς φωνῆς μου,
ἀνάβεις σπίρτα μές στό αἷμα μου,
ἀνάβεις τό ξερό χορτάρι,
πέτρινο τό γεφύρι πέτρινο
δέν ϰαίγεται μαυρίζει.

Μιχάλης Γκανάς 

da “Ἀϰάθιστος Δεῖπνος”, 1978

La Grecia, sai… – Michalis Ganàs

Herbert List, Near Heraklion, Crete, 1937

 

La Grecia, sai, non è solo una ferita.
Nelle ore libere un buon caffè,
radio e Tv sulle verande,
colore di bronzo, corpo di bronzo,
coperchio di bronzo la Grecia sulle mie labbra.
Sui muretti la colla del sole
attacca come insetti gli occhi.
Dietro ai muretti le case sventrate,
campi di calcio, carceri, ospedali
uomini di Dio e battenti del Diavolo
e i tranvieri che bevono solitari
il buon vino asprigno di Arachova.

Qui hanno dormito giovani prodi
con il fucile su un fianco
e i bambini scalzi nel sonno.
Neri fazzoletti beneauguranti passavano e se ne andavano
coltri e tappeti battuti alla fonte.
Ora pietrisco e scarponi
in questo frantoio di rocce
e i tranvieri che bevono solitari
il buon vino asprigno di Arachova.

Michalis Ganàs

(Traduzione di Paola Maria Minucci)

da “La Grecia, sai…”, Donzelli Poesia, 2004

∗∗∗

Ἡ Ἑλλάδα, πού λές…

Ἡ Ἑλλάδα, πού λές, δέν εἶναι μόνο πληγή.
Στήν μπόσιϰη ὥρα ϰαφές μέ ϰαϊμάϰι,
ραδιόφωνα ϰαί Τί-Βί στίς βεράντες,
μπρούντζινο χρῶμα, μπρούντζινο σῶμα,
μπρούντζινο πῶμα ἡ Ἑλλάδα στά χείλη μου.
Στίς μάντρες ἡ ψαρόϰολλα τοῦ ἥλιου
πιάνει σάν ἔντομα τά μάτια.
Πίσω ἀπ’ τίς μάντρες τά ξεϰοιλιασμένα σπίτια,
γήπεδα, φυλαϰές, νοσοϰομεῖα,
ἄνθρωποι τοῦ Θεοῦ ϰαί ρόπτρα τοῦ Διαβόλου,
ϰι οἱ τραμβαγέρηδες νά πίνουν μόνοι
ϰρασάϰι τῆς Ἀράχωβας στυφό.

Ἐδῶ ϰοιμήθηϰαν παλιϰαράδες
μέ τό ντουφέϰι στό ’να τους πλευρό,
μέ τά ξυπόλυτα παιδιά στόν ὕπνο τους.
Τσεμπέρια ϰαλοτάξιδα περνοῦσαν ϰι ἔφευγαν,
ϰιλίμια ϰαί βελέντζες τῆς νεροτρουβιᾶς.
Τώρα γαρμπίλι ϰι ἄρβυλα
σέ τοῦτο τό ἐϰϰοϰϰιστήριο τῶν βράχων
ϰι οἱ τραμβαγέρηδες νά πίνουν μόνοι
ϰρασάϰι τῆς Ἀράχωβας στυφό.

Μιχάλης Γκανάς 

da “Άκάθιστος δεΐπνος”, 1978

Molti passi indietro – Michalis Ganàs

Foto di Dorothea Lange

 

Madre con i tuoi nove figli maschi e una femmina
nave amara su questi monti ti ha lasciato,
affamato il tuo cuore digiuno, vestito smesso della pena
fuggirono dappertutto gli uomini, si prosciugarono le acque.
Così sazia d’oblio e sostegno di Dio
tua colonna il muro della casa,
i paternoster dell’orecchio e i buchi dell’acqua
si aprano per portarvi fino al nido dell’aquila.
Il mondo senza tetto, io inerme
chinino il mio occhio, chinino anche la voce
imbuto nelle mani di chiunque il mio sangue versato
nelle damigiane del cieco col cero in mano.

Michalis Ganàs

(Traduzione di Paola Maria Minucci)

da “La Grecia, sai…”, Donzelli Poesia, 2004

∗∗∗

ΠΟΛΛΑ ΒΗΜΑΤΑ ΠΙΣΩ

Μάνα μέ τούς ἐννιά σου γιούς ϰαί μέ τή μιά σου ϰόρη
βαπόρι σ’ ἄφησε πιϰρό σέ τοῦτα τά βουνά,
πεινᾶ ἡ ϰαρδιά σου νηστιϰή ϰαί τοῦ ϰαημοῦ ἀποφόρι
φύγαν οἱ ἀνθρῶποι γιά παντοῦ, στραγγίξαν τά νερά.
Ἔτσι χορτάτη λησμονιά ϰαί τοῦ Θεοῦ ἀποϰούμπι
ἀϰούμπησε τή ράχη σου στόν τοῖχο τοῦ σπιτιοῦ,
τ’ αὐτιοῦ σου τά πατερημά ϰαί τῶν νερῶν οἱ τοῦμποι
ν’ ἀνοίξουν νά σᾶς πάρουνε ὥς τή φωλιά τ’ ἀετοῦ.
Νά μείνει ὁ ϰόσμος ξέσϰεπος, ξαρμάτωτος νά μείνω
ϰινίνο νά ’ν’ τό μάτι μου, ϰινίνο ϰι ἡ φωνή
χωνί στά χέρια ϰαθενοῦ τό αἷμα μου νά χύνω
στίς νταμιζάνες τοῦ τυφλοῦ ὁπού βαστάει ϰερί.

Μιχάλης Γϰανάς 

da “Ποιήματα 1978–2012”, Εκδόσεις Μελάνι, 2013 

Dell’amore – Michalis Ganàs

Foto di Ruth Bernhard

Foto di Ruth Bernhard

                                                                            a Popi

Riluce e splende come il rame
di un ramaio di Ghiànnina il tuo sorriso
le tue parole esplodono dentro di me
come le bombe a mano.
Corpo che ti dimenavi come una bestiola
prima di addormentarti,
da tre notti su due guanciali
aspiro nicotina,
corro con la febbre a ottanta
poi a duecento
divento matto per le strade.
Lezione amara la solitudine
e la morte un gomitolo nero
vieni con l’amore
vieni con l’acqua.
Non mancare più non lasciarmi
mano diafana cuore incorrotto,
ti amo e mi spaventi,
mi hai dato il pane e il chiaro delle stelle
e ancora il metallo del seno
e il timpano dormiente del tuo corpo.

Michalis Ganàs

(Traduzione di Nicola Crocetti)

da Cena in piedi, 1978

da “Poeti greci del Novecento”, “I Meridiani” Mondadori, 2010

∗∗∗

Τής ἀγάπης 

στήν Πόπη

Μπαϰίρι ἀπό Γιαννιώτη γανωτζή
νά φέγγει νά σπιθοβολάει τό γέλιο σου,
τά λόγια σου νά σϰᾶνε μέσα μου
σάν τίς χειρομπομπίδες.
Κορμί πού λάχτιζες σάν ἀγριμάϰι
προτοῦ σέ πάρει ὁ ὕπνος,
τρεῖς νύχτες τώρα μέ διπλό προσϰέφαλο
ἀχνίζω νιϰοτίνη,
τρέχω μέ ὀγδόντα πυρετό
ὕστερα μέ διαϰόσια
τρελαίνομαι στίς δημοσιές.
Κι ἡ μοναξιά ἕνα μάθημα πιϰρό
ϰι ὁ θάνατος μιά μαύρη ϰουβαρίστρα,
ἔλα μέ τήν ἀγάπη,
ἔλα μέ τό νερό.
Μή λείψεις ἄλλο μή μ’ ἀφήσεις
παλάμη διάφανη ϰι ὀρθή ϰαρδιά,
που σ’ ἀγαπῶ πού μέ τρομάζεις,
πού μοῦ ’δωσες ψωμί ϰι ἀστροφεγγιά
τό μέταλλο τοῦ στήθους πάλι
ϰαί τοῦ ϰορμιοῦ τό ϰοιμισμένο τύμπανο.

Μιχάλης Γκανάς 

da “Άκάθιστος δεΐπνος”, 1978

Il sonno – Michalis Ganàs

Foto di Katia Chausheva

 

In un sogno straniero
in un corpo straniero ti muovi
Prato morbido il sonno
erba che ti sbuccia le ginocchia,
ti fondi nel sonno.
Altrove i metalli,
altrove le tue ossa,
rotta l’altalena della memoria.
Il tuo sangue
caduto e restaurato
ma sempre incompleto,
le tue mani che salgono
verso l’apertura del giorno.

Michalis Ganàs

(Traduzione di Paola Maria Minucci)

da “La Grecia, sai…”, Donzelli Poesia, 2004

∗∗∗

Ο ΥΠΝΟΣ

Σέ ξένο ὄνειρο χειρονομεῖς
σέ ξένο σῶμα.
Ὁ ὕπνος μαλαϰό χορτάρι,
χλόη πού σοῦ μαδάει τά γόνατα,
τήϰεσαι μέ τόν ὕπνο.
Ἀλλοῦ τά μέταλλα,
ἀλλοῦ τά ϰόϰαλά σου,
ἡ αἰώρα τῆς μνήμης σπασμένη.
Τό αἷμα σου
πεσμένο ϰι ἀναστηλωμένο
ϰαί πάντα ἡμιτελές,
τά χέρια σου ϰαθώς ἀνηφορίζουνε
γιά τήν ὀπή τῆς μέρας.

Μιχάλης Γϰανάς 

da “Ἀϰάθιστος Δεῖπνος”, 1978