Tre volte la verità – Odisseas Elitis

Odisseas Elitis

I

Sulle rocce l’uccello tip-tip spostava la verità beccando l’acqua salata plaf-plaf dentro le cavità      Qualcosa qualcosa      Qualcosa deve senz’altro esistere

Ma divenni davvero santo aspettando    Con una barba da monaco che accarezzavo e grattavo     Qualcosa qualcosa    Qualcos’altro si deve pur trovare

Alla fine mi decisi    E come si trascina a riva una barca    trascinai l’uomo in un luogo così da poterlo vedere dentro

–  E lui chi è? – L’assassino che è passato – E perché tanto trambusto? – Il falco il falco sta arrivando è arrivato – Bene e qui chi decide? – Nessuno Nessuno – Non ho sentito     chi parla?

Ma già venivano meno le parole     Cos’altro dire     Questa la verità.

II

Questa la verità     Quando retrocedono le parole     cos’altro dire apparve     il mare circondato da cipressi come un vecchio casolare

Seduta nell’acqua bassa     una donna di pietra     che si pettinava rimase con la mano sospesa in alto     Lontano due barche a vapore tutto fumo senza avanzare     E ovunque nelle fonti e tra il rosmarino un confidente pater noster si alzava prima di disperdersi in rugiada

Padre nostro che sei nei cieli     io che ho amato     io che ho tenuto la mia ragazza come un giuramento     io che sono arrivato a prendere per le ali il sole come una farfalla     Padre nostro

Ho vissuto con niente.

III

Ho vissuto con niente     Ma le parole non mi bastavano     Nel vento di una stretta vallata voce solitaria     si scioglieva alle mie orecchie sciù sciù sciù    tirai fuori migliaia di cose     Che manciate di cristalli che canestri di fresche api e che brocche colme dove sentivi il vento prigioniero che ffff fischiava

Qualcosa qualcosa     Qualcosa di demoniaco ma che si coglie come in una rete nelle sembianze dell’Arcangelo     Farneticavo e correvo     Dalla lingua arrivai a imprimere le onde nell’udito

– Ehi voi neri pioppi    gridavo    e voi alberi celesti cosa sapete di me? – Θόη θόη θμός – Cosa? – Άρίηω ηθύμως    θμός – Non ho sentito cosa? – Θμός θμός αδοσος¹

Finché sentii     e mi si prenda pure per pazzo     che di un niente è fatto il Paradiso.

Odisseas Elitis

(Traduzione di Paola Maria Minucci)

da “L’albero di luce e la quattordicesima bellezza, 1971”, in “È presto ancora”, Donzelli Poesia, 2011

∗∗∗

ΤΡΕΙΣ ΦΟΡΕΣ Η ΑΛΗΘΕΙΑ
                         
I

Μετατόπιζε το άγριοπούλι πίτ-πίτ πάνω στούς βράχους την αλήθεια Μές στις γοΰβες τ’ αρμυρό νερό τλίπ-τλίπ όλο τσιμπολογοΰσε     Κάτι κάτι     Κάτι πρέπει οπωσδήποτε να υπάρχει

Μά την πίστη μου αγιασα να περιμένω     Πέταξα γένι καλογερικό πού όλο χάιδευα κι εξυνα     Κάτι κάτι     Κάτι άλλο να βρεθεί

Κάποια φορά τό πηρ’ απόφαση     Τράβηξα     ετσι όπως τραβάς μια βάρκα στη στεριά     τόν άνθρωπο     άπό μέρος πού νά βλέπεις μέσα του

—Έ ποιός είναι αυτός;—’Ο φονιάς πού πέρασε— Κι ο τόσος σαματάς γιατί;—Τό γεράκι τό γεράκι φτάνει εφτασε—Καλά και ποιός ορίζει εδώ; — Ούτις Ούτις — Δέν ακουσα     ποιός λέει;

Αλλά κιόλας λιγόστευαν τά λόγια     Τί νάπείςπιά     Τέτοια η άλήθεια.

ΙΙ

Τέτοια η άλήθεια     “Οταν άποτραβήχτηκαν τά λόγια     τί νά πείς πιά φάνηκε     περιτριγυρισμένο κυπαρίσσια σάν παλιό υποστατικό τό πέλαγος

Καθισμένη στά ρηχά     μιά γυναίκα πέτρινη     κεί πού χτενίζονταν άπόμεινε μέ τό χέρι της ψηλά στόν άέρα     Δυό βαπόρια πέρα ταξιδεύανε     όλο καπνούς     δίχως νά προχωράνε     Και παντοΰ στις βρύσες και στά δεντρολίβανα εκμυστηρευμένο ενα πάτερ ημών πού ανέβαινε πριχοΰ σπάσει σέ δρόσο

Πάτερ ημών ο εν τοΐς ούρανοΐς     εγώ πού αγάπησα     εγώ πού τήρησα το κορίτσι μου σαν όρκο     πού ’φτασα να πιάνω τον ήλιο άπ’τά φτερά σαν πεταλούδα     Πάτερ ημών

Μ’ ενα τίποτα εζησα.

III

Μ’ ενα τίποτα εζησα     Μονάχα οί λέξεις δέ μοΰ άρκούσανε     Σ’ ενός περάσματος άέρα     ξεγνέθοντας άπόκοσμη φωνή τ’ αύτιά μου     φχιά φχιού φχιού    εσκαρφίστηκα τά μύρια οσα      Τί γυαλόπετρες φούχτες τί καλάθια φρέσκες μέλισσες καί σταμνιά φουσκωτά οπου άκουγες ββββ νά σοΰ βροντάει ο αιχμάλωτος άέρας

Κάτι κάτι     Κάτι δαιμονικό μά πού νά πιάνεται σάν σέ δίχτυ στό σχήμα τού Αρχαγγέλου     Παραλαλοΰσα κι ετρεχα     “Εφτασα κι άποτύπωνα τά κύματα στήν άκοή άπ’τή γλώσσα

—Έ καβάκια μαύρα     φώναζα     κι εσεΐς γαλάζια δέντρα τί ξέρετε άπό μένα; — Θόη θόη θμός —”Ε; τί; —Άρίηω ήθύμως    θμός—Δέν άκουσα τί πράγμα; — Θμός θμός άδυσος

“Ωσπου τέλος    ενιωσα κι ας πά’ νά μ’ ελεγαν τρελό    πώς άπό ’να τίποτα γίνεται ο Παράδεισος.

Οδυσσέας Ελύτης

da “Το φωτόδεντρο και η δέκατη τέταρτη ομορφιά”, (L’albero di luce e la quattordicesima bellezza), Atene, 1971

¹     Neologismi creati da Elitis a imitazione del greco antico.

Rispondi

Inserisci i tuoi dati qui sotto o clicca su un'icona per effettuare l'accesso:

Logo di WordPress.com

Stai commentando usando il tuo account WordPress.com. Chiudi sessione /  Modifica )

Google photo

Stai commentando usando il tuo account Google. Chiudi sessione /  Modifica )

Foto Twitter

Stai commentando usando il tuo account Twitter. Chiudi sessione /  Modifica )

Foto di Facebook

Stai commentando usando il tuo account Facebook. Chiudi sessione /  Modifica )

Connessione a %s...

Questo sito utilizza Akismet per ridurre lo spam. Scopri come vengono elaborati i dati derivati dai commenti.