Nel blu di Iulita – Odisseas Elitis

 

Anche in un frammento di Briseide e in una conchiglia dell’Euripo
È quel che intendo. Deve avere avuto una fame selvaggia di bonaccia agosto
Per volere il meltèmi; così da lasciare un po’ di sale sulle ciglia
E nel cielo un blu il cui nome benaugurante sentirai tra molti altri
Ma nel profondo è il blu di Iulita
Quasi preceduto dal passaggio del respiro di un bimbo
Se tanto nitide si stagliano le montagne di fronte
E una voce di antica colomba fende l’onda e si perde

Se il bene è sacro sarà il vento
A restituirlo. Si riproduce così tanto Eu-
Morfia dai suoi stessi figli e si fa grande l’uomo prima che due o tre volte
Lo raffiguri il sonno
Nel suo specchio. Raccogliendo mandarini o ruscelli di filosofi
Se non anche un villaggio brulicante di api sul pube. E sia
L’uva rende scuro il sole e più chiara la pelle 
Chi ci rivendica se non la morte? Chi compie atti ingiusti su ricompensa?
La vita è un accordo
                                       cui si interpone un terzo suono
Ed è questo che dice veramente cosa getta il povero
E cosa accumula il ricco: fusa di gatto agnocasto intrecciato
Assenzio con capperi parole in evoluzione con una vocale breve
Abbracci da Citera. Così su cose simili si avviluppa
L’edera e cresce la luna perché gli amanti vedano
In quale blu di Iulita puoi leggere la ragnatela del destino
Ah! Ho visto molti tramonti e attraversato corridoi
Di antichi teatri. Ma il tempo non mi ha mai dato in prestito la bellezza
La vittoria da ottenere contro l’oscurità e l’estensione dell’amore da prolungare così che
Più brillante e melodioso sia dal suo pulpito
Il canto dell’allodola dentro di noi
Nuvola accigliata che un semplice «no» solleva come piuma
E poi di nuovo cade e tu sei sazio sazio sazio di pioggia
Diventi coetaneo dell’intatto senza conoscerlo e continui
A farti il solletico con le tue cugine negli angoli segreti del giardino
Domani un suonatore girovago ci innaffierà di fiori notturni
E resteremo nonostante tutto un po’ infelici
                                                                                 come accade nell’amore
Ma dal mastice dell’argilla sale un sapore eretico della terra
Per metà di odio e sogno per metà di nostalgia

Se continueremo a essere percepibili come uomini che
Trascorrono la vita sotto volte screziate da tritoni di smeraldo allora
Mezzo secondo dopo mezzogiorno
La perfezione assoluta
                                          sarà raggiunta in un giardino di giacinti
Mai più destinati ad appassire. Qualcosa di grigio
Che una sola goccia di limone rischiara quando
Quel che fin dall’inizio intendevo lo vedi incidersi
Con caratteri nitidi
                                    nel blu di Iulita.

Odisseas Elitis

(Traduzione di Paola Maria Minucci)

da “A occidente del dolore”, 1995, in “Odisseas Elitis, È presto ancora”, Donzelli Poesia, 2011

***

Σε μπλε Ιουλίτας

Καί σέ θραύσμα Βρισηίδας βρίσκεται καί σέ κοχύλι Εύρίπου
Εκείνο πού εννοώ. Θέλει νά ’χε άγριες πείνες απνοιας ο Αύγουστος
Για να ζητάει μελτέμι’ ώστε στο φρύδι ν’ αφήνει λίγο αλάτι καί
Στον ούρανό ένα μπλέ πού τ’ όνομά του μέσα στα πολλά τ’ άκοΰς εύώνυμο
Στο βάθος όμως είναι μπλε Ίοολίτας
Λές κι έχει ανάσας βρέφους πέρασμα προπορευτεί
Πού βλέπεις τόσο καθαρά νά πλησιάζουν απ’ αντίκρυ τά όρη
Καί μιά φωνή παλαιού περιστεριού νά σχίζει κύμα καί νά χάνεται

Άν είναι άγιον τό τοϋ αγαθού πάλι απ’ τόν αέρα
Τού επιστρέφεται. Τόσο απ’τά ίδια της παιδιά ή Εύ-
Μορφία πληθαίνει καί μεγαλώνει ο άνθρωπος πρίν δυό καί τρείς φορές
Τόν παραστήσει ο ύπνος
Στόν καθρέφτη του. Δρέποντας μανταρίνια η φιλοσόφων ρύακες αν όχι καί Κινούμενη πολίχνη μελισσών πάνω στήν ήβη. “Ας είναι
Μαύρον ήλιο κάνουν τά σταφύλια καί λευκό πιό τό δέρμα
Ποιός πλήν τού θανάτου μάς διεκδικεί; Ποιός επ’ αμοιβή πράττει τό αδικο;
Μιά συγχορδία ή ζωή
                                       όπου ένας τρίτος ήχος παρεμβάλλεται
Καί είναι αύτός πού λέει στ’ αλήθεια τί πετά ο φτωχός
Καί τί μαζεύει ο πλούσιος: χαδούλια γάτας εύπλεκτα τής λυγαριάς
Αψιθιές μέ κάππαρη λέξεις εξελικτικές μέ βραχύ τό ένα φωνήεν
Ασπασμούς απ’τά Κύθηρα. “Ετσι μέ κάτι τέτοια πιάνεται
‘Ο κισσός καί μεγαλώνει τό φεγγάρι νά βλέπουν οί ερωτευμένοι
Σέ τί μπλε Ίουλίτας γίνεται τό αραχνοΰφαντο τού πεπρωμένου νά διαβάζεις
“Αχ! Δύσεις εχω δει πολλές κι αρχαίων διαβεΐ θεάτρων τα
Διαζώματα.”Ομως δέν ποτέ ομορφιά μοΰ εδανείσθηκεν ο χρόνος
Καί κατά τοΰ μελανού νίκη νά επιτύχει καί αγάπης εκταση νά επιμηκύνει ώστε
Πιο ευφυής πιο εύφωνος νά κελαηδάει ο μέσα μας κορυδαλλός
Άπ’ τόν δικό του άμβωνα
Σύννεφο συνοφρυωμένο πού τ’ ανεβάζει πούπουλο ένα σκέτο «μή»
Κι ύστερα πάλι πέφτει καί χορταίνεις χορταίνεις χορταίνεις βροχή
‘Ομήλικος γίνεσαι τού ανέγγιχτου χωρίς νά τό γνωρίζεις καί
Συνεχίζεις στοΰ κήπου τ’ άπατα νά γαργαλιέσαι μέ τίς εξαδέλφες σου
Αύριο θά μάς ραντίσει νυχτολούλουδα περαστικός όργανοπαίχτης
Καί θά μείνουμε παρ’ όλα αυτά λιγάκι μή ευτυχείς
                                                                                           όπως συνήθως στήν αγάπη
“Ομως απ’ τή μαστίχα τού πηλού της γης μιά γεύση αιρετική ανεβαίνει
Μισή από μίσος κι όνειρο μισή από νοσταλγία

Έάν εξακολουθούμε νά ’μαστε αντιληπτοί ως άνθρωποι πού
Διαβιούμε κάτω από θόλους κατάστικτους μέ σμαραγδίσκων τρίτωνες τότε
‘Η ώρα θά ’ναι μισό δεύτερον λεπτού μετά τή μεσημβρία
Καί ή τελειότης ή άκρα
                                          συντελεσμένη σ’ έναν κήπο μέ υάκινθους
‘Οπού τούς άφαιρέθηκεν ο μαρασμός γιά πάντα. Κάτι φαιό
Πού μιά σταξιά μονάχα λεμονιού αιθριάζει όπόταν
Βλέπεις κεΐνο πού απ’τήν αρχή εννοούσα μέ στοιχεία καθαρά
Νά χαράζεται
                          πάνω σέ μπλε Ίοολίτας.

Οδυσσέας Ελύτης

da “Δυτικά της λύπης”, Ίκαρος, Αθήνα, 1995

3 commenti su “Nel blu di Iulita – Odisseas Elitis

  1. alessiagenesis ha detto:

    Nella pubblicazione in agosto 2016 questa poesia era accompagnata da un dipinto di cui non posso ricordare l autore, forse un contemporaneo ma non sono certa,con soggetto una giovane donna , dal viso quasi spigoloso, vagamente cubista, ma davvero armonioso , anche nei colori.È un particolare che mi è tornato in mente adesso, anche se amo molto le foto degli stessi poeti

    "Mi piace"

  2. alessiagenesis ha detto:

    Anche io e soprattutto le meno costruite,perché l essenza dell uomo, la sua natura in parte si può cogliere anche in una posizione(nella postura), un gesto, e poi nel viso, si sa.
    A pensarci su,forse ciò può accadere persino quando il soggetto tenti volutamente di dissimulare, più in generale ampliando il discorso , il corpo con i suoi tic(e lo spunto viene da Kafka) racconta già l uomo.

    Piace a 1 persona

Rispondi

Inserisci i tuoi dati qui sotto o clicca su un'icona per effettuare l'accesso:

Logo di WordPress.com

Stai commentando usando il tuo account WordPress.com. Chiudi sessione /  Modifica )

Google photo

Stai commentando usando il tuo account Google. Chiudi sessione /  Modifica )

Foto Twitter

Stai commentando usando il tuo account Twitter. Chiudi sessione /  Modifica )

Foto di Facebook

Stai commentando usando il tuo account Facebook. Chiudi sessione /  Modifica )

Connessione a %s...

Questo sito utilizza Akismet per ridurre lo spam. Scopri come vengono elaborati i dati derivati dai commenti.