Elena – Odisseas Elitis

Léon Spilliaert, Plage et marine bleue, 1937

 

Con la prima goccia di pioggia fu uccisa l’estate
Si bagnarono le parole che avevano dato lo splendore alle stelle
Tutte le parole che avevano Te come unica meta!
Dove stenderemo le nostre mani ora che il tempo ci ignora
Dove poseremo i nostri occhi ora che le linee lontane naufragarono nelle nuvole
Ora che le tue palpebre si chiusero sui nostri paesaggi
E come fossimo invasi dalla nebbia
Siamo soli soli accerchiati dalle tue immagini morte.

Con la fronte ai vetri vegliamo il nuovo dolore¹
Non è la morte che ci vincerà se ci sei Tu
Se altrove c’è un vento che ti viva intera
Che ti vesta da vicino come la nostra speranza ti veste da lontano
Se altrove c’è
Una pianura verde oltre il tuo sorriso fino al sole
Che confidente gli dice che ci incontreremo ancora
No non è con la morte che ci confronteremo
Ma con la più lieve goccia di pioggia autunnale
Una sensazione confusa
L’odore della terra bagnata nelle nostre anime che sempre più si allontanano

E se la tua mano non è nelle nostre mani
E se il nostro sangue non è nelle vene dei tuoi sogni
La luce nel cielo immacolato
E la musica invisibile dentro di noi oh! melanconica
Viandante di quanto ancora ci lega al mondo
È il vento umido l’ora autunnale la separazione
Il gomito che amaro si appoggia sulla memoria
Che esce quando la notte ci separa dalla luce
Dietro al quadrato della finestra che si affaccia sul dolore
Che non vede nulla
Perché è già diventata musica invisibile fiamma nel caminetto rintocco del grande orologio sulla parete
Perché è già diventata
Poesia verso dopo verso suono col ritmo della pioggia lacrime e parole
Parole non come le altre ma che hanno ancora Te come unica meta!

Odisseas Elitis

(Traduzione di Paola Maria Minucci)

da “Orientamenti”, 1940, in “Odisseas Elitis, È presto ancora”, Donzelli Poesia, 2011

¹«Con la fronte ai vetri vegliamo il nostro dolore» riecheggia il verso di Paul Éluard: «Le front aux vitres comme font les veilleurs de chagrin» (in «L’amour la poésie», 1929), testo molto amato da Elitis per sua diretta e ripetuta dichiarazione. Nella traduzione di Franco Fortini il verso è: «La fronte ai vetri come chi veglia in pena» (P. Éluard, Poesie, a cura di F. Fortini, Einaudi, Torino 1990, p. 79).

***

Ελένη

Μέ την πρώτη σταγόνα της βροχής σκοτώθηκε το καλοκαίρι
Μουσκέψανε τα λόγια πού είχανε γεννήσει αστροφεγγιές
“Ολα τα λόγια πού είχανε μοναδικό τους προορισμόν Εσένα!
Κατα ποΰ θ’ απλώσουμε τα χέρια μας τώρα πού δέ μάς λογαριάζει πια ο καιρός
Κατα ποΰ θ’άφήσουμε τα μάτια μας τώρα πού οι μακρινές γραμμές ναυάγησαν στα σύννεφα
Τώρα πού κλείσανε τα βλέφαρά σου απάνω στα τοπία μας
Κι είμαστε —σαν να πέρασε μέσα μας η ομίχλη—
Μόνοι ολομόναχοι τριγυρισμένοι απ’ τις νεκρές εικόνες σου.

Μέ τό μέτωπο στό τζάμι αγρυπνούμε την καινούρια οδύνη
Δέν είναι ο θάνατος πού θα μάς ρίξει κάτω μια πού Έσύ υπάρχεις
Μια πού υπάρχει αλλού ένας άνεμος για να σέ ζήσει ολάκερη
Να σέ ντύσει από κοντα όπως σέ ντύνει από μακριά η ελπίδα μας
Μια πού υπάρχει αλλού
Καταπράσινη πεδιάδα πέρ’ από τό γέλιο σου ως τόν ήλιο
Λέγοντάς του εμπιστευτικα πώς θα ξανασυναντηθοΰμε πάλι
“Οχι δέν είναι ο θάνατος πού θ’ αντιμετωπίσουμε
Παρα μια τόση δα σταγόνα φθινοπωρινής βροχής
“Ενα θολό συναίσθημα
‘Η μυρωδια τοΰ νοτισμένου χώματος μές στις ψυχές μας πού όσο πάν κι απομακρύνονται

Κι αν δέν είναι τό χέρι σου στό χέρι μας
Κι αν δέν είναι τό αίμα μας στις φλέβες τάν ονείρων σου
Τό φάς στόν άσπιλο ουρανό
Κι ή μουσική αθέατη μέσα μας ω! μελαγχολική
Διαβάτισσα όσων μάς κρατάν στόν κόσμο ακόμα
Είναι ο υγρός αέρας η ώρα τοΰ φθινοπώρου ο χωρισμός
Το πικρό στήριγμα τοΰ αγκώνα στην ανάμνηση
Πού βγαίνει όταν η νύχτα πάει να μάς χωρίσει από τό φως
Πίσω από τό τετράγωνο παράθυρο πού βλέπει πρός τη θλίψη
Πού δέ βλέπει τίποτε
Γιατί έγινε κιόλας μουσική αθέατη φλόγα στό τζάκι χτύπημα τοΰ μεγάλου ρολογιοΰ στόν τοίχο
Γιατί έγινε κιόλας
Ποίημα στίχος μ’ άλλον στίχο αχός παράλληλος μέ τη βροχή δάκρυα καί λόγια
Λόγια όχι σαν τ’ αλλα μα κι αυτά μ’ ένα μοναδικό τους προορισμόν: Εσένα!

Οδυσσέας Ελύτης

da “Οδυσσέας Ελύτης, Προσανατολισμοί”, Atene, 1940

Un commento su “Elena – Odisseas Elitis

  1. […] via Elena – Odisseas Elitis — Poesia in Rete […]

    Mi piace

Rispondi

Inserisci i tuoi dati qui sotto o clicca su un'icona per effettuare l'accesso:

Logo WordPress.com

Stai commentando usando il tuo account WordPress.com. Chiudi sessione /  Modifica )

Google+ photo

Stai commentando usando il tuo account Google+. Chiudi sessione /  Modifica )

Foto Twitter

Stai commentando usando il tuo account Twitter. Chiudi sessione /  Modifica )

Foto di Facebook

Stai commentando usando il tuo account Facebook. Chiudi sessione /  Modifica )

Connessione a %s...